Uit een rapport van het Centraal Bureau voor Statestiek (CBS): ‘ Online veiligheid en Criminaliteit 2022’ kwam naar voren dat jongeren vaak slachtoffer zijn van online criminaliteit. Die trend zet zich in 2024 voort: ook in het rapport over het jaar 2024 blijkt weer dat jongeren vaker slachtoffer van online criminaliteit zijn dan ouderen.
Onder online criminaliteit vallen onder andere oplichting, hacken, intimidatie en identiteitsdiefstal. Jongeren van 15 tot 25 jaar zijn verreweg het meest slachtoffer van bedreiging en intimidatie tegenover de andere leeftijdsgroepen. Hieronder vallen bedreiging, pesten, stalken en shamesexting. Hacken is als enige onder alle leeftijden gedaald ten opzichte van 2022.
De daadwerkelijke cijfers liggen hoger: er wordt vaak geen melding of aangifte gedaan bij de politie. Volgens het CBS is de reden nummer één dat mensen er vaak niet aan denken of het niet belangrijk genoeg vinden. Daarnaast denken veel ondervraagden dat het niks zou opleveren, dat het geen zaak voor de politie is of ze vinden het te veel moeite. Het kleinste procent gaf aan dat ze zich schamen en/of schuldig voelen.
Een 19-jarige biologiestudent is ook slachtoffer geworden van online criminaliteit. Hij wenst anoniem te blijven, zijn identiteit is bekend. Op een dag ontving hij via Instagram een bericht van een onbekend account. Dit account wist toegang te krijgen tot zijn telefoon en daarmee tot zijn privéfoto’s.
De hacker dreigde de beelden te verspreiden als de student geen geld zou overmaken. Toen hij niet betaalde, werden de foto’s daadwerkelijk verspreid. “Ik moest veel mensen een bericht sturen met de vraag of ze alsjeblieft de dm niet wilden openen — anders zouden ze een naaktfoto van mij zien. Het was ontzettend beschamend.”
De biologiestudent heeft het incident niet gemeld bij de politie. “Het was al gebeurd. Ik had niet het idee dat er iets nog aan gedaan zou kunnen worden”, zegt hij. Uit schaamte en de indruk dat er weinig kans was op vervolging, besloot hij het voor zichzelf te houden.
Online criminaliteit raakt jongere het hardst
Een mogelijke verklaring voor het hoge slachtoffer percentage onder jongeren is het intensieve gebruik van social media. Iemand van vijftien jaar brengt bijna twee keer zo veel tijd door op social media dan iemand van boven de veertig. Het gebruik neemt bij vrijwel alle grote platforms toe, zo is de conclusie van het social media onderzoek van ‘Newcom research & consultancy’.
Terre des Hommes
Het is van belang dat kinderen vanaf een jonge leeftijd bewust worden gemaakt van de gevaren op het internet. Kinderen krijgen namelijk op steeds jongere leeftijd een telefoon of tablet. Terre des Hommes is een internationale organisatie die strijdt voor kinderrechten. Ze zijn een campagne gestart om ouders op weg te helpen met de voorlichting van hun kinderen en wat te doen als het wel fout gaat.
Terre des Hommes filosofie is dat kinderen vaak worden gewaarschuwd voor gevaren in de echte wereld, maar voor de online gevaren wordt vaak geen advies gegeven. In de campagne ‘Ieder kind verdient een veilige kindertijd. Ook online’ geven ze do’s en don’ts en verwijzen ze naar websites waar ouders meer informatie kunnen krijgen.