In 2021 doet Ursula Bahillo meerdere keren aangifte tegen haar ex-vriend, een politieagent in de regio Buenos Aires. De politie grijpt niet in, hij brengt haar met 15 messteken om het leven. Dit is een van de vele voorbeelden van het geweld waar vrouwen in Latijns-Amerika op dagelijkse basis mee te maken krijgen. Daarom gaan ze ook dit jaar weer de straat op.
In Nederland is 8 maart vooral een viering. Hoewel er ook aandacht is voor emancipatiedoelen, ziet het programma er hier heel anders uit dan in Latijns-Amerika. De Nederlandse website heeft het vooral over doelen als meer vrouwelijke emancipatie in de politiek. Activiteiten zoals fototentoonstellingen en vieringen met muziek en eten worden aangekondigd. In steden als Santiago de Chile en Mexico-stad staan massaprotesten op de planning, net als voorgaande jaren. Geweld tegen vrouwen is hier nog steeds aan de orde van de dag.
De oorsprong
De eerste grote protesten op deze datum vonden plaats in 1908 in New York. Vrouwelijke textielarbeiders trokken in grote aantallen de straat op om aandacht te vragen voor de slechte werkomstandigheden en voor seksuele intimidatie. Twee jaar later riep Clara Zetkin op tijdens een vrouwenconferentie om de dag om te dopen tot internationale vrouwendag. Het zou nog zeven jaar duren voor het uitkomt; na stakingen in Rusland wordt de datum officieel. Vanaf dat moment is er jaarlijks aandacht voor de situatie van vrouwen wereldwijd, maar pas in 1978 erkent de Verenigde Naties de jaarlijkse viering.
Ni una menos
Sinds 2015 staat acht maart in Latijns-Amerikaanse steden in het tegen van vrouwenprotesten. Vrouwen gaan massaal de straat op en vragen aandacht voor de grote risico’s waar ze dagelijks mee te maken krijgen. In dat jaar wordt in Argentinië de 14-jaar-oude Chiara Páez vermoord door haar vriendje van 16. Ze bleek een aantal weken zwanger te zijn, wat voor hem de reden was om haar medicatie toe te dienen die de zwangerschap moest beëindigen en haar vervolgens dood te slaan en in de tuin te begraven. De moord is de druppel. In het land waar naar schatting elke 30 uur een vrouw wordt vermoord breken massaprotesten uit. De zin die overal opduikt is #NiUnaMenos, oftewel ‘niet één minder’.
Over het hele continent worden de protesten opgepakt. Vanaf dat moment gaan vrouwen de straat op in bijvoorbeeld Mexico, Chili, Colombia en Venezuela. Het geweld is nog niet afgenomen en de protesten dus ook niet. Vorig jaar kleurden de straten van Mexico-stad paars en groen, paars als symbool voor de vrouwen en groen voor het recht op abortus. Bijna duizend vrouwen vinden daar in dat jaar de dood door hun gender. Een van de verhalen die onder de aandacht komt is dat van Debanhi Escobar. De 18-jarige is onderweg van een feestje naar huis als de taxichauffeur haar na een discussie langs de weg achterlaat. Ze verdwijnt. Na enkele weken zonder signaal van haar wordt ze dood gevonden, even verderop langs de weg in een leeg waterreservoir.
8M
In de Chileense hoofdstad, Santiago, gaan de protesten gepaard met liederen en leuzen die vooraf gepubliceerd worden, zodat de demonstranten ze alvast uit hun hoofd kunnen leren. Een van de bekendste liederen is ‘Un violador en tu camino’ (een verkrachter op je pad), wat zich vanaf 2019 over de hele regio verspreidt. De protesten verlopen niet altijd vreedzaam. Vorig jaar eindigden ze met traangas en waterkannonen ingezet door het leger. Met deze middelen worden de demonstranten verjaagd als ze in de buurt komen van het overheidsgebouw.
De Nederlandse student Fleur (23) liep vorig jaar mee met de marsen tijdens haar uitwisseling in Santiago. “Ik heb de dag als heel tegenstrijdig ervaren. Je komt in een massa terecht van tienduizenden vrouwen. Je loopt een heel stuk al dansend en zingend met elkaar. Er wordt gedanst op traditionele muziek. Het was een moment waarop je je als vrouw heel sterk voelt en heel verbonden met elkaar. Aan de andere kant zag je ook heel veel pijn. Mensen hielden borden vast met teksten als ‘waar is mijn dochter’, anderen waren ouders die zeiden ‘ik hoop dat mijn dochter hier straks niet meer hoeft te staan’. Ik vond het confronterend dat het daar in Chili zo leefde. In Nederland is er ook nog steeds ongelijkheid tussen man en vrouw, maar daar merk je dat het iets is waar zoveel emotie in zit en waar iedereen wel een persoonlijke ervaring mee heeft. Het was heel bijzonder om meegemaakt te hebben”.
Voor dit jaar staan er ook weer protesten op de planning. De cijfers van geweld tegen vrouwen nemen helaas nog niet af in de regio. Tot er verbetering komt zullen vrouwen de straat op blijven gaan om dit grote probleem aan te kaarten.