Het poldermodel is kapot
30 maart 2019 |
Thomas van den Elshout

Vorige week woensdag kwam Forum voor Democratie bij de Provinciale Staten verkiezingen als grote winnaar uit de bus. Bijna tien procent van de Nederlanders stemden op de partij van Thierry Baudet. De overige negentig procent schrok zich een hoedje. De afgelopen weken volgde ik de debatten in aanloop naar de verkiezingen, en vervolgens de reacties op de uitslag. Ik kwam tot een onthutsende conclusie: het Nederlandse poldermodel is, op alle fronten, kapot.

De verkiezingsuitslag betekent dat de huidige coalitie in de Eerste Kamer haar meerderheid verliest. Oftewel, er zal met andere partijen moeten worden samengewerkt om bepaald beleid te kunnen voeren. Omdat dit enigszins in de lijn der verwachting lag, kwam dit al duidelijk naar voren in de verkiezingsdebatten van RTL en NOS.

GroenLinks-voorman Jesse Klaver gaf in het RTL-debat aan zeker te willen samenwerken, maar had enkele harde voorwaarden, waaronder de CO2-toeslag voor vervuilende bedrijven. Klaas Dijkhoff (VVD) en Rob Jetten (D66) deden aan het einde van het debat een oproep aan alle partijen de handen in een te slaan, maar toen Lodewijk Asscher van de Partij van de Arbeid gevraagd werd of hij hiertoe bereid zou zijn, was zijn reactie: “Alleen als het bij ons programma aansluit.”

Dan is de hoop wellicht toch een beetje gevestigd op Thierry Baudet. Hij gaf immers na zijn overwinning aan bereid te zijn compromissen te willen sluiten. Maar ja: is een compromis van zo’n extreem partijprogramma voldoende voor de coalitie? Tijdens de debatten stonden Baudet en de coalitiepartijen in ieder geval lijnrecht tegenover elkaar. Een samenwerking lijkt dan ook niet heel waarschijnlijk.

Kortom, in de nationale politiek lijkt het poldermodel voorlopig even uitgewerkt. GroenLinks en PvdA komen vooralsnog te principieel over om compromissen te sluiten, en Forum voor Democratie heeft een partijprogramma dat te weinig raakvlak kent met de wensen van de coalitie.

Maar ook onder de Nederlanders lijkt polderen er niet echt meer in te zitten. Wie op Facebook de reacties op een nieuwsartikel van bijvoorbeeld het NRC bekijkt, komt, zeker als het over Baudet gaat, vooral boze mensen tegen. En dat waren dan vooral, ondanks de verkiezingsoverwinning, FvD’ers.

Dat kwam omdat een aanzienlijk deel van de Nederlandse media in de ogen van deze groep te negatief berichtte over de zege van Baudet. Zelfs De Speld deed hieraan mee. Ook politiek commentator Kees Boonman liet zich grof uit: hij vergeleek Baudet’s speech met iets wat we in de jaren ’30 ook al hadden gezien.

Dat je dat als FvD’er niet waardeert, is begrijpelijk. Het lijkt echter een tendens te worden op élk bericht dat Baudet niet de hemel in prijst, boos te reageren en alles weg te zetten als linkse media. ‘Linkse’ (alles vanaf FvD verder naar links) kiezers lachen dat vervolgens weer weg, of maken de FvD’er in een eigen reactie belachelijk.

En dus lijkt ook onder het volk het laatste beetje polderen eruit geglipt te zijn. De Baudet-fan wordt vooral boos, en de linkse kiezer neemt het Forum voor Democratie niet serieus. Niet alleen politici, maar ook de burgers weten elkaars standpunten steeds minder te respecteren. Het poldermodel is op alle fronten kapot. En dat is toch een behoorlijke zorg.

30 maart 2019 |
Thomas van den Elshout