Stemmen in de sportkantine
21 maart 2019 |
Arende de Wit
Stembureau ESTO in Bodegraven. Foto: Arende de Wit

Op woensdag 20 maart ging Nederland naar de stembus om de leden van de Provinciale Staten en de Waterschappen te kiezen. Ook in gemeente Bodegraven-Reeuwijk waren de stemlokalen geopend. Eén daarvan bevond zich in de sportkantine van voetbalvereniging ESTO. Een reportage over een dag op het stembureau.

Om 7:20 is het bij de sportkantine nog rustig. Behalve een bordje buiten met ‘stemlokaal’ wijst niets erop dat er hier straks gestemd kan worden. Door de ramen is nog net te zien dat voorzitter Johannes met een stembiljet in zijn hand zijn stembureauleden de laatste instructies geeft.

De enige wegwijzer buiten naar dit stemlokaal.

7:30

Het stemlokaal gaat open. Binnen hebben de leden van het stembureau plaatsgenomen achter de tafel. Ze zijn met z’n vieren: Johannes, Roos, Luuk en Robert. Johannes – die niet op de foto wil – vertelt dat het in dit stemlokaal meestal niet zo druk is.

Na een paar minuten komt de eerste stemmer van de dag, Aarnoud. Als de voorzitter zijn legitimatie heeft gecontroleerd, worden de stempassen doorgeschoven naar twee leden van het stembureau. Roos controleert vanochtend de stempassen van de Waterschappen, Luuk regelt dat voor de Provinciale Staten. Robert controleert of alles tijdens het stemmen goed verloopt. Als alles in orde is, krijgt Aarnoud zijn stembiljetten mee en gaat hij het stemhokje in. Met een “dat ze maar flink vol mogen worden vandaag” deponeert hij zijn biljetten daarna in de daarvoor bestemde bussen.

“Ik ben benieuwd hoe hoog de opkomst wordt vandaag”, zegt Robert. Hij vindt dat het een beetje een rare campagne is geweest. Want waar het eigenlijk gaat om de Provinciale Staten en de Eerste Kamer, heeft hij vooral de kopstukken van de Tweede Kamer in de media gezien. Erg optimistisch zijn de leden van het stembureau niet over de opkomst, al verwacht Robert dat het bij de Europese Verkiezingen nog minder zal worden. “Dan zit je soms een half uur zonder stemmers.” In een hoekje staan de bekertjes, snoepjes en stroopwafels al klaar. Alles om de dag door te komen.

Roos en Robert zitten er klaar voor.

Om voor de stemmers extra duidelijk te maken in welke bus welk stembiljet moet worden gedaan, pakt Robert al snel een groene stift. Daarmee zet hij een vierkant om het woord ‘Rijnland’, om vervolgens het woord ‘groen’ eronder te schrijven. Bij gebrek aan een blauwe stift moet de Provinciale Statenbus het zonder kleurtje doen.

Ondertussen druppelen er af en toe wat stemmers binnen. Sommigen zijn ook gemachtigd om te stemmen voor andere personen, wat weer de nodige controle vraagt. Tegen het voorste stemhokje hangt de lijst met de namen van alle kandidaten. Er staan twee verschillende Waterschappen op de lijst. Door die van de Stichtse Rijnlanden staat een kruis. “Daar kun je hier niet voor stemmen”, legt Johannes uit. Daarvoor moet je namelijk naar de andere kant van de Rijn, die dwars door Bodegraven loopt.

12:45

“Mevrouw, u mag niet samen in een stemhokje.” Robert is onverbiddelijk. Een vrouw meldt dat ze haar zoon wil helpen, maar dat is niet toegestaan. “Nou Johan, je moet het zelf doen”, zegt ze terwijl ze het stemhokje uitgaat.

Er zijn mensen die ervoor kiezen om alleen voor de Provinciale Staten te stemmen. Ook zijn er mensen die alleen voor de Waterschappen stemmen, bijvoorbeeld omdat ze geen Nederlandse nationaliteit hebben. Er is een handboek om te checken of de buitenlandse legitimatie in orde is. Er zijn inmiddels in totaal zo’n vierhonderd stemmen uitgebracht, ongeveer gelijk verdeeld over de Waterschappen en de Provinciale Staten. Volgens de leden van het stembureau heeft het de hele ochtend wel zo’n beetje doorgelopen. De langste periode dat er niemand was, was ongeveer een kwartier. Voor de wachtenden en voor de stembureauleden zelf staat er wat snoep op tafel.

Wat doen de leden van het stembureau de hele dag? “Een beetje met elkaar kletsen, over het werk bijvoorbeeld”, vertelt Roos. Robert doet het stembureauwerk inmiddels vier jaar, Roos is voor het eerst. Waarom ze dit eigenlijk doen? “Het is gewoon leuk, en je hebt een dag vrij van je werk.” Daarnaast verdient het ook nog. “Hoeveel eigenlijk?”, vraagt een stemster die net in het hokje staat en zich even omdraait. “Ik hoorde op de radio dat het ongeveer honderdvijftig euro was.” Maar over het precieze bedrag wil Robert zich niet uitlaten. Lid worden van het stembureau gaat trouwens niet zomaar: je moet er een speciale cursus voor volgen.

Voor zich hebben de stembureauleden een map met namen liggen. “Dat is een lijst van mensen die niet kunnen of mogen stemmen”, legt Robert uit. Er staan bijvoorbeeld mensen op die zijn overleden tussen het moment dat de stempassen zijn verstuurd en de dag van de verkiezingen. Zo voorkomen de leden van het stembureau dat er fraude wordt gepleegd.

17:30

Bij het stembureau loopt het aardig door. Er staan geen lange rijen, maar de leden van het stembureau hoeven zich niet te vervelen. De stapels biljetten op de tafels zijn al verschillende keren aangevuld vanuit de dozen die het stembureau daarvoor gekregen heeft. Ondertussen nuttigen de leden van het stembureau een broodje.

Op deze doos met stembiljetten zijn de gegevens van het stembureau te zien. Dit is stembureau nummer 6 (van 18) in Bodegraven-Reeuwijk. De gemeente maakt op haar beurt dan weer deel uit van Kieskring 4 (van 20).

Verschillende mensen die even op hun beurt moeten wachten, vouwen hun stembiljet vast uit en bekijken de lijsten. Robert duwt de stembiljetten in de bussen aan met een speciale stok, zodat er weer meer bij kunnen. Een vrolijke stemmer stopt zijn biljetten in de bussen met de woorden “plicht weer gedaan”.

Er zijn 1481 kiesgerechtigden die bij dit stembureau geregistreerd staan, maar ze zijn niet verplicht om naar dit stembureau te komen. Inmiddels hebben een kleine vijfhonderd mensen hier hun stem uitgebracht. Een wat ouder echtpaar dat net heeft gestemd, vertelt bewust over hun keuze te hebben nagedacht. Wat hun overwegingen precies waren, houden ze liever voor zichzelf. “Traditie”, zegt de man nog terwijl ze weer naar buiten lopen.

Ook Lizette, ergens in de twintig, heeft net gestemd. Zij koos voor de ChristenUnie. Ze heeft over deze verkiezingen niet heel bewust nagedacht, maar omdat ze meestal wel achter de standpunten van de partij staat en ze het belangrijk vindt om een christelijk geluid te laten horen, gaat haar stem naar deze partij.

21:00

Om 20:50 zijn de laatste stemmers van de dag geweest. De stembureauleden kijken op de klok. “Het aftellen kan beginnen”, zegt Roos. Om 21:00 staat Johannes op en loopt naar de stembussen. Hij sluit ze door de gleuven dicht te maken. Vervolgens maakt hij de bussen weer open door de sloten los te draaien. Ondertussen komt een medewerker van de snackbar het laatste rondje snacks afleveren.

  • Voorzitter Johannes sluit de stembussen...

Terwijl in de ruimte waar er gestemd is een begin wordt gemaakt met opruimen en de stempassen op de juiste manier in enveloppen worden gedaan, rijdt Robert de opengemaakte container met de Provinciale Statenstemmen naar een wat grotere ruimte. Daar zitten vier extra tellers die het team komen versterken. Deze mensen zijn speciaal door de gemeente benoemd. Met handenvol worden de biljetten op tafel gelegd. Nu is het de kunst om ze uit te vouwen en te sorteren. Als ik zelf even mee wil helpen, vertelt Johannes dat dat niet mag. Toch heb ik een primeur: Johannes vertelt dat hij nog nooit heeft meegemaakt dat er iemand bij het stemmen tellen kwam kijken.

Tijdens het sorteren worden de eerste observaties al gedaan. “Veel mensen stemmen op de eerste vrouw van een lijst”, constateert Luuk. Ook zien de tellers dat stemmers op Forum voor Democratie veel op Baudet, de onderste van de FVD-lijst, hebben gestemd. Om de moed erin te houden komen de tellers af en toe een snack halen.

Rond 21:40 zijn alle biljetten van de Provinciale Staten uitgevouwen en per partij gesorteerd. Ondertussen is de radio aangezet. De tellers pakken nu ieder een stapel van een partij en zoeken een rustig hoekje op. Daar gaan ze de biljetten sorteren per persoon, waarbij ze de resultaten turven op een blaadje. Ze tellen dus niet eerst een lijst als geheel, benadrukt Robert. Hetzelfde ritueel zal zich straks herhalen voor de Waterschappen.

In totaal zijn er op deze stemlocatie zo’n achthonderd stemmen voor iedere verkiezing uitgebracht. Dat houdt in dat er zestienhonderd biljetten geteld mogen worden. Om 23:45 is het werk gedaan. De winnaar van dit stembureau? Bij de Provinciale Staten is het de VVD met 136 stemmen, bij de Waterschappen de ChristenUnie-SGP met 180 stemmen. En daarmee levert dit stembureau een bijdrage van zo’n 4,5% aan de uiteindelijke uitslag van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk.

  • Bij dit stemlokaal kan er niet voor Stichtse Rijnlanden gestemd worden.
21 maart 2019 |
Arende de Wit