Eerste verkiezingsdebat met hoge inzet
11 maart 2019 |
Maarten Faber

Gisteravond was het dan zover: in de Rode Hoed in Amsterdam kruisten de fractievoorzitters van de acht grootste partijen in de peilingen voor het eerst deze verkiezingen de degens. De inzet is duidelijk: de meerderheid in de Eerste Kamer. Want hoewel de verkiezingen over de Provinciale Staten gaan, zijn de Statenleden voor de landelijke partijen met name belangrijk met hun stem voor de leden van de Eerste Kamer. En juist daar dreigt het kabinet haar meerderheid te verliezen.

Dat de inzet hoog was, bleek al snel. Fractievoorzitters konden op een knop drukken om zo elkaar, naast vier groepsdebatten, uit te dagen voor een één op één debat. Nog voor de uitleg van de spelregels door presentatrice Daphne Lammers was afgerond, doken de fractievoorzitters al als hyena’s op de knoppen. Geert Wilders (PVV) was het eerst. Gekscherend vroeg hij om Mark Rutte, maar de VVD hield haar belangrijkste troef gisteravond nog achter de hand. ‘Dan zijn assistent maar, de heer Klaas Dijkhoff,’ reageerde Wilders. Volgens Wilders voelt de gewone Nederlander niets van de economische voorspoed van het land. Dijkhoff (VVD) bleef kalm: ‘Mensen voelen het nu al, maar niet zoveel als ik zou willen.’ Dat Wilders Dijkhoff en de VVD voor leugenaars uitmaakte, was uiteindelijk slechts een herhaling van zetten.

Spannender was het uitkijken naar nieuwelingen Rob Jetten (D66) en Thierry Baudet (FvD). Beiden schuwden de confrontatie met elkaar en de andere fractievoorzitters duidelijk niet. Zo werd er gesproken over Europa. In een één op één debat verweet Jetten Baudet ‘de chaos uit Engeland’ naar Nederland te willen halen door te pleiten voor een Nexit. Baudet wil op zijn beurt dat de macht van Europa teruggedrongen wordt: ‘Er zijn zelfs plannen voor een Europees leger!’

Klimaat

Een ander belangrijk thema deze verkiezingen is klimaat. Tijdens de groepsdebatten konden de fractievoorzitters voor of tegen een stelling stemmen. Rob Jetten en Jesse Klaver (GL) stemde ervoor dat dat Nederland internationaal vooroploopt in het klimaatbeleid. Dijkhoff en Baudet stemde tegen. Jetten pakte zijn coalitiepartner Dijkhoff gelijk aan. ‘Ik ben verbaast dat de heer Dijkhoff niet voorop wilt lopen. Wij als kabinet zijn volop bezig om Nederland aan de top te zetten van die groene revolutie.’ Dijkhoff wilde op zijn beurt wel een ambitieus klimaatbeleid, maar ‘het is geen wedstrijdje.’ Baudet vond de discussie van zijn collega’s onzin: ‘Het is een van de aller stomste voornemens die ik me kan heugen.’

Jesse Klaver (GL) ging tegen de verwachting in ging niet de confrontatie aan, maar kwam met een positieve boodschap: ‘Ik ben onwijs optimistisch. We zijn hier bij een groot lijsttrekkersdebat, en klimaat is het eerste onderwerp van de avond. Iedereen heeft het over klimaat.’ Vervolgens richtte hij zich tot Baudet: ‘Vanavond debatteren we niet alleen als politici, maar ook als vaders van onze kinderen.’ Baudet opperde dat het klimaatbeleid maar 0,00007 graden verschil oplevert. Dijkhoff counterde, zoals hij dat vaker doet, met een grap: ‘U bent zelf 0,0006 procent van de Nederlandse bevolking, maar u ego trekt zich daar ook niks van aan.’

Verantwoordelijkheid

           Dan was er nog de stelling dat de kabinetten Rutte de politie, zorg en onderwijs hebben verwaarloosd. Lilian Marijnissen (SP), Lodewijk Asscher (PvdA) en Geert Wilders (PVV) waren voor, Sybrand Buma (CDA) was tegen: ‘Noem mij één land waar het beter is.’ Het werd een gesprek over verantwoordelijkheden. Marijnissen: ‘Ik sta hier met drie medeplichtigen van drie keer kabinet Rutte.’ Buma reageerde fel: ‘Voelt het goed om al 45 jaar aan de zijlijn te staan, maar nooit verantwoordelijkheid te nemen?’ Wilders verweet Asscher dat de PvdA tijdens haar reageerperiode in Rutte II de zorg heeft ‘gesloopt’. Asscher reageerde: ‘We hebben fouten gemaakt. Het verschil is dat ik problemen wil oplossen, terwijl de heer Wilders andere de schuld geeft.’

Klaas Dijkhoff sloot het debat af met een verkapte liefdesverklaring naar coalitiepartner Jetten. In plaats van de ‘confrontatie’ aan te gaan tijdens een één op één debat, gaf hij Jetten het laatste woord: ‘Omdat we de komende tijd in de politiek verschillen niet moeten uitvergroten, maar overbruggen.’ De vraag is of dat charmeoffensief genoeg is om de oppositie ervan te overtuigen om het kabinet na de verkiezingen aan haar meerderheid in de Eerste Kamer te helpen.

11 maart 2019 |
Maarten Faber