Wie Helpt De Leidse Grachten Van Haar Amerikaanse Bewoners Af?
15 juni 2026
Levi Saaf

Rond 2010 introduceert zich een een nieuwe grachtenbewoner in de Leidse grachten, een mens met snorkel. Aaf Verkade, zij start met het snorkelen door de Leidse grachten om noodtouwen voor in de gracht gevallen katten aan te brengen. Al snel maakt Aaf van het snorkelen haar werk, als natuurbeheerder. Zij staat in contact met de grachten en het leven daar, zo kan Aaf vertellen wat de grachten nodig hebben. Toch blijft het de vraag of Aaf de Leidse grachten kan blijven beschermen van gevaren boven en onder het water. Kan zij de invasieve Amerikaanse rivierkreeft terugdringen, of is Leiden al verloren?

De Rode Amerikaanse Rivierkreeft, hij zwemt al langer door de Leidse grachten, maar lijkt de stad ooit van hem af te komen? Al in de jaren 80 wordt dit diertje voor het eerst gesignaleerd in Leiden bij de wateren van roeivereniging Njord. Het is dan dat de kreeft nog niet de onderwaterwereld over neemt, pas in 2005 zien ecologen een opmars van de rivierkreeft in Zuid-Holland. Eventueel zou een opwarmend klimaat, met warmere winters, gunstig zijn voor het beestje.

Aaf vangt de Rode Amerikaanse Rivierkreeft tijdens haar expedities, zij ziet dat de soort nu echt uit de neusgaten van gemeenten en waterschappen komt. Met de gevangen exemplaren probeert Aaf een diëtaire oplossing te zoeken. Volwassen kreeften geeft Aaf aan hen die er soep van willen maken. Aaf is niet de enige die vanaf dan roept om massale kreeften-consumptie, prominent is een Haagse wethouder die ook promotie maakt voor zelf gevangen kreeftensoep. Met de kreeft larven heeft Aaf ook iets bedacht. Zij geeft de larven aan de vissen in haar huis-aquaria om ze te trainen op een kreeften-dieet. De vissen in haar aquaria zijn stadvissen die even zorg van Aaf nodig hebben en uiteindelijk weer worden uitgezet. Het is de hoop dat de vissen na hun uitzetting hun kreeftig dieet voortzetten.

Afgelopen jaren stappen de waterschappen naar de regering voor een monetaire bijdrage bij de afvangst van invasieve rivierkreeften. Toch lijkt er een andere oplossing dan vangen zich te openbaren in Leiden. Leidse ecologen zijn uit resultaten van een proef in omstreken erachter dat de Amerikaanse rivierkreeften populatie in toom gehouden kan worden door vlakke natuurlijke oevers. Roofdieren hebben in zo’n biotoop meer toegang tot de kreeft, er zijn namelijk zo minder steile oevers waar de kreeft zich in kan graven en verstoppen. Dus de oplossing voor het kreeften probleem: een natuurlijke omgeving. Dit zal echter in de steile grachtwallen van Leiden niet mogelijk zijn, het lijkt er op dat de Leidse grachten toch haar maar hun eigen verdedigingslinie heeft, Aaf Verkade.

15 juni 2026 |
Levi Saaf