De gemeente Leiderdorp maakte in april bekend de opvang voor asielzoekers uit te breiden, na een verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). De uitbreiding van opvang locaties leidt in steeds meer Nederlandse gemeenten tot protest. Waarom blijven gemeenten asielzoekers opvangen, ondanks groeiende weerstand van inwoners?
In de gemeente Leiderdorp verbleven tot voor kort 173 alleenreizende mannen boven de achttien jaar. Hier worden sinds maart 2026 tot 31 januari 2027 200 asielzoekers opgevangen, na dringend verzoek van het COA om meer plekken beschikbaar te stellen. Met deze uitbreiding draagt de gemeente bij aan de spreiding van asielzoekers over Nederland.
Spreidingswet
Deze spreiding van asielzoekers over gemeenten in Nederland is sinds februari 2024 van kracht. Gemeenten hebben de wettelijke taak om asielzoekers op te vangen afhankelijk van het aantal inwoners en de welvarendheid van de gemeente. Deze wet zorgt ervoor dat asielzoekers eerlijker verspreid worden over gemeenten in Nederland, om zo in de toekomst een opvangcrisis te voorkomen.
In verschillende gemeenten leidt deze spreiding tot protest. Bij protesten tegen asielopvang staat vaak het thema veiligheid centraal. Tegelijkertijd werd tijdens verschillende demonstraties juist de veiligheid ondermijnd, doordat protesten uitmondden in fysiek en verbaal geweld, politie-ingrijpen en meerdere aanhoudingen van demonstranten. Daarmee ontstond een opvallende situatie waarbij protesten die juist draaien om veiligheid, zelf gepaard gingen met spanningen.
Asielzoekers worden op sociale media en in kranten regelmatig met de thema’s criminaliteit en veiligheid in verband gebracht. Dit terwijl criminaliteitscijfers al jaren dalen. Volgens Mieke van Ulden, lijstrekker D66 Leiderdorp, speelt dit in verband brengen met elkaar geen rol in Leiderdorp. “Kijkend naar Leiderdorp zien we geen tot weinig incidenten. De incidenten die plaatsvinden zijn klein en er wordt gelijk ingegrepen.” Volgens Van Ulden wordt angst rondom opvanglocaties regelmatig versterkt door berichtgeving in media.
Naast druk van inwoners op gemeenten, blijft ook de druk om meer opvangplekken beschikbaar te stellen gestaag toenemen, wat een ingewikkeld dilemma oplevert. Enerzijds zijn gemeenten genoodzaakt asielzoekers op te vangen, mede door de spreidingswet, anderzijds groeit verzet onder inwoners. De discussie rond asielopvang verdeelt lokale en landelijke politiek. Bewoners maken zich zorgen over veiligheid en het woningtekort, tegelijkertijd vragen het COA en de Rijksoverheid gemeenten meer opvangplekken beschikbaar te stellen.
Tekort aan opvangplekken
De druk op opvanglocaties in Nederland blijft ondertussen groot. Volgens cijfers van de VN-vluchtelingenorganisatie UNCHR verbleven in 2025 ruim 263.000 vluchtelingen in Nederland. Tegelijkertijd vormen asielzoekers slechts een beperkt deel van de totale migratie naar Nederland. Volgens cijfers van het COA gaat ongeveer elf procent van alle migratie om asielmigratie. Daarnaast meldde het COA in maart dat er landelijk nog altijd een tekort is aan opvangplekken en riep gemeenten op om met spoed de opvang uit te bereiden. Gemeenten zijn daardoor steeds vaker genoodzaakt extra capaciteit beschikbaar te stellen.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Volgens Van Ulden is een eerlijke spreiding van opvang noodzakelijk om situaties zoals in Ter Apel te voorkomen. “We hebben ons als gemeente te houden aan onze wetten en een gezamenlijke verantwoordelijkheid,” zegt het raadslid. Als iedere gemeente zijn deel oppakt, delen we de verantwoordelijkheid. Wanneer sommige gemeenten dat niet doen, moeten andere gemeenten meer opvangen dan ze aankunnen.” Volgens van Ulden kan een gebrek aan spreiding juist resulteren in spanningen en ongeregeldheden.
Van Ulden geeft aan dat communicatie een belangrijk rol speelt bij het behouden van draagvlak. De gemeente communiceert volgens haar open over de opvang van asielzoekers via de gemeentelijke website en lokale media. Tegelijkertijd benadrukt ze dat de opvang wel in verhouding moet blijven tot de grootte van de gemeente. “Het moet niet disproportioneel worden. Daarom is het zo belangrijk dat iedereen meedoet in de opvang.”