Wie aan het Noorden van Europa denkt, denkt vaak aan welvaart. En hoewel Finland geen deel uitmaakt van Scandinavië, staat het land bekend om haar democratisch transparante verzorgingsstaat. De data laten echter een opvallende tegenstrijd zien: de economie van Finland vertoont een negatief patroon. De werkloosheidscijfers rijzen de pan uit, de economie stagneert en de druk op publieke financiën stijgt. Ondanks de hoge werkloosheid, is het toch negende keer op rij het gelukkigste land ter wereld. De algemene tendens is dat een economie een land en zijn inwoners draaiende en gelukkig houdt, dus hoe zit deze paradox in elkaar?
De Finse economie
De Finse economie kende haar hoogtij aan het begin van de jaren ‘2000. In de afgelopen jaren is dat plaatje flink vergrijsd en ziet het er minder kleurrijk uit: de economie lijdt onder de neergang van Nokia en de oorlog met Rusland. Dit verslechtert handelsrelaties en hierdoor moet het land meer investeren in defensie.
Ook interne factoren spelen een rol: de lage productiviteit in het bedrijfsleven is een grote uitdaging voor de economie. Sinds 2007 is de arbeidsproductiviteit niet gestegen, in contrast met buurlanden Zweden en Denemarken. Dit is te merken aan de stagnerende exportcijfers. Niklas Lindholm, PhD-houder economie, beaamt: “De hoge werkloosheid in Finland komt voort uit een combinatie van stagnerende economische groei, een structurele mismatch tussen de vaardigheden van werkzoekenden en beschikbare banen, en – het meest significant – snelle immigratie waardoor de beroepsbevolking sneller groeit dan er banen bijkomen.” Toch verwacht de Finse bank een groei in de arbeidsmarkt in 2026, om zo uit de recessie te raken.
Werkloosheid onder jongeren
Daarnaast heeft Finland te maken met een hoge mate van structurele werkloosheid. In Finland wonen veel werklozen in het noorden en oosten van het land, terwijl de banen in het zuiden zijn. Ook vormt zich een mismatch in de tech-sector, waar veel vraag naar is. Werklozen komen uit andere krimpende industrieën en moeten zich laten omscholen. Dit leidt tot structurele werkloosheid.
Wat vooral opvalt is de hoge werkloosheidscijfers onder de jeugd. De werkloosheid in Finland bedraagt bijna 10 procent, en bij jongeren zelfs 24,3 procent, volgens cijfers van Eurostat. In vergelijking met de Europese Unie, die een gemiddeld percentage van 15,4 procent heeft, is dit percentage dus veel hoger. Dit is te verklaren door de recessie van de Finse economie. Het jongste segment van de economie wordt als eerste geraakt. Voornamelijk jonge vrouwen zijn de dupe van de zware arbeidsmarkt. Daarnaast is de belangrijkste reden voor deze hoge werkloosheid een lager aanbod voor seizoenswerk. Hierdoor was een groot deel in de zomer werkloos, terwijl dit eerder niet zo was.
Internationale gevolgen
De Europese Commissie overweegt Finland onder een “Excessive Deficit Procedure” (EDP) te plaatsen wegens oplopende begrotingstekorten. Het begrotingstekort in Finland is nu zo’n 4,5% van het bbp en loopt dus enorm boven de norm van 3% van het bbp uit. Voor 2028 moet dit tekort weer naar maximaal 3% van het bbp gestabiliseerd zijn.
Toch het gelukkigste land?
Met al de economische zorgen, is het wellicht verrassend dat Finland het gelukkigste land ter wereld is. Wat zorgt er dan voor dat het land al jaren het hoogst scoort op de tevredenheidsindex? Die index wordt bepaald door zes factoren: het inkomen per hoofd van de bevolking, sociale steun, levensverwachting, vrijheid om keuzes te maken, vrijgevigheid en de mate van corruptie. In Finland zijn vooral de sociale steun en het vertrouwen grote factoren die helpen aan deze gelukkigheid. Niklas Lindholm stelt: “Hoog sociaal vertrouwen, lage corruptie, universele gezondheidszorg en sterke sociale netwerken zorgen ervoor dat het verliezen van een baan je leven niet zo overhoop gooit als elders.” Ook de Finse mentaliteit, ook wel ‘sisu’, het Finse woord dat staat voor een sterke wil om een taak af te ronden, speelt mee.
Geld maakt niet gelukkig, maar de huidige cijfers laten zien dat die Finse ‘sisu’ zwaar op de proef wordt gesteld. Ondanks alles, is de welvaartsstaat wel in staat om de mensen gelukkig te houden. Voor de jongere generatie is tevredenheid alleen niet genoeg; zij hebben perspectief nodig op een arbeidsmarkt die momenteel meer vragen dan antwoorden biedt.