Hoewel sommige religieuze organisaties zeggen dat jongeren steeds vaker naar de kerk gaan, laten landelijke cijfers juist een ander beeld zien: religiositeit en kerkbezoek in Nederland blijven afnemen.
Decennialang verloor religie meer en meer haar greep op Nederland. Iedere generatie opnieuw verminderde het aantal mensen dat zich identificeerde als ‘religieus’. Nu ontstaat een tegengeluid: jongeren zouden terugkeren naar het geloof. Maar wie naar de cijfers kijkt, ziet een ander beeld: religiositeit en kerkbezoek in Nederland dalen in Nederland al langer.
‘God in Nederland’
In 2025 kwam het rapport ‘God in Nederland’ uit. Dit is een onderzoek naar geloof dat éénmaal per tien jaar in Nederland wordt uitgevoerd, en een belangrijke indicator voor religieuze veranderingen. Het onderzoek laat een lichte toename van religiositeit onder jongeren zien: 27 procent van de Gen Z generatie (1997-2012) noemt zich gelovig, tegenover 22 procent van millennials (1981-1996). De recente cijfers over Gen Z worden door sommige religieuze mediaoutlets enthousiast verwelkomd als positieve veranderingen, maar deze cijfers zijn niet vanzelfsprekend als ze naast andere databronnen worden gelegd. Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten over de langere termijn juist een dalende trend zien.
Religieuze betrokkenheid
Cijfers over religiositeit en kerkbezoek illustreren dat deze twee factoren niet altijd gelijk oplopen. Hoewel minder mensen zich tot een religie rekenen, zegt dat niet altijd wat over of, en hoe vaak, zij religieuze praktijken uitvoeren. Vooral onder jongeren is de religieuze betrokkenheid relatief laag.
Data van het CBS over kerkbezoek laat zien dat het merendeel van de Nederlanders zelden of nooit naar de kerk gaat, en dat deze groep de afgelopen jaren licht groeit. Daarnaast blijkt dat het aandeel mensen dat regelmatig naar de kerk gaat, wekelijks of semi-wekelijks, relatief klein blijft en nauwelijks toeneemt. Kerkbezoek groeit verder niet, maar is geconcentreerd in een kleine groep actieve gelovigen. Religie groeit niet breed onder jongeren, maar kan wel zichtbaarder worden binnen specifieke actieve geloofsgemeenschappen. Een relatief kleine groep religieus actieve jongeren kan daardoor een indruk wekken die landelijk (nog) niet door cijfers wordt onderbouwd.
Volgens cijfers van het CBS neemt het aandeel Nederlanders dat zich religieus noemt al jaren af. Kerkbezoek blijft daarentegen redelijk stabiel, ook al is ook daar tussen 2010 en 2025 een voorzichtige daling te zien. Alleen het aantal mensen dat aangeeft één of meerdere keren per week naar de kerk te gaan neemt met 1% toe.
Experts
Het CBS doet zelf geen uitspraken over hoe die trend geïnterpreteerd moet worden. Tegelijk maakt het CBS onderscheid tussen religieus zijn en religieuze praktijk: Wanneer minder mensen die zich tot een religie rekenen, betekent dit niet automatisch dat ook religieuze activiteiten zoals kerkbezoek afnemen.
Volgens Dr. Pooyan Tamimi Arab, universitair hoofddocent seculiere en religieuze studies aan de Universiteit Utrecht, wijst de daling op een bredere ontwikkeling. ‘Minder religieuze identificatie zegt heel veel over minder religieus gedrag’ zegt hij. Verandering in identificatie volgt vaak pas later. Mensen stoppen eerst met religieuze praktijken, en gaan zich daarna minder snel als gelovig beschouwen.
Deze inzichten wijzen erop dat losse gevallen van religieuze opleving, bijvoorbeeld onder jongeren, niet automatisch wijzen op een bredere maatschappelijke trend. Tegelijkertijd benadrukt Tamimi Arab dat begrippen als ‘spiritualiteit’ moeilijk te meten zijn, wat het interpreteren van trends in religiositeit complex maakt.
Het beeld van jongeren die massaal terugkeren naar de kerk lijkt daarmee vooral gebaseerd op losse signalen en voorbeelden, en komt niet direct overeen met de brede statistische trends in Nederland. De cijfers laten zien dat Nederland nog steeds verder blijft seculariseren. Hoewel het onderzoek ‘God in Nederland’ een belangrijke nuance terugbrengt, blijkt de maatschappelijke trend nog niet uit de cijfers. Het verschil tussen beleving, zichtbaarheid en meetbaarheid maakt het onderwerp complex, en vraagt op een voorzichtige interpretatie van de data en publieke ervaringen.