Rumen Radev, op deze foto nog een president van Republiek Bulgarije. Foto: President.bg (CC BY 2.5 BG)
Met bijna de helft van de stemmen bij de recente parlementsverkiezingen heeft voormalig president Rumen Radev in Bulgarije een grote verschuiving veroorzaakt in de Bulgaarse politiek. Ook onder de Bulgaarse diaspora kreeg hij veel steun. De uitslag laat zien dat politieke instabiliteit en corruptie zich niet beperken tot de landsgrenzen.
Na acht parlementsverkiezingen in de vijf jaar leken veel Bulgaren het vertrouwen in de politiek te zijn verloren. Toch trokken zij op 19 april in groten getale naar de stembus. Grote winnaar werd de nieuwe partij Progressief Bulgarije met als leider Rumen Radev. De voormalige president, die was afgetreden om mee te doen aan deze verkiezingen, behaalde 44 procent van de stemmen. Daarmee heeft hij volgens het Bulgaarse kiesstelsel een absolute meerderheid in het parlement: iets wat in tientallen jaren niet is voorgekomen.
Radev heeft zoveel mensen kunnen raken, omdat hij zich positioneert als een anti-establishment kandidaat. Hij is tegen de corruptie, de oligarchie in Bulgarije en pleit voor een terugkeer naar politieke stabiliteit in het land. Velen in het Oost-Europese land zagen Radev mede door zijn rol als president als een manier om uit de grote politieke crisis te komen.
De onmisbare rol van de diaspora
Bulgarije staat bekend om haar grote diaspora in het buitenland en hun rol tijdens verkiezingen is altijd enorm groot. Zo ook in Nederland, waar duizenden Bulgaren zijn gevestigd, kwamen veel mensen naar de stembus. Volgens Kostadin Kostov had de diaspora inderdaad een grote rol tijdens de afgelopen verkiezingen. Kostov was zelf op 19 april de voorzitter van stembureau Den Haag-2 en zag duidelijk dat mensen toe waren aan veranderingen: “De mensen die kwamen stemmen waren ofwel vaste kiezers, of nieuwe kiezers die verandering wilden.” Kostov heeft ook met mensen gesproken die voor het eerst in twintig jaar weer hebben gestemd.
De protesten van eind 2025 in Bulgarije speelden volgens de voorzitter van Den Haag-2 een grote rol bij de afgelopen verkiezingen. Bulgaren protesteerden toen massaal tegen de corruptie en de politici aan de macht. In Nederland organiseerden leden van de diaspora ook protesten: “Ik neem aan dat dit ook invloed heeft gehad op Bulgaarse burgers hier in Nederland, van wie velen ondanks het slechte weer aanwezig waren bij de protesten voor de ambassade,” aldus Kostov.
Onder jonge kiezers bleek Rumen Radev ook populair te zijn. Volgens Kostadin Kostov zien veel jongeren hem als een persoon die de politiek in Bulgarije kan veranderen. Wel spreekt hij zich voorzichtig uit: “Ik hoop dat zij niet door hem teleurgesteld zullen worden en dat hij zich onmiddellijk zal inzetten om zijn mandaat te gebruiken voor de strijd tegen corruptie en voor verandering van de gevestigde orde.”
Die voorzichtigheid komt namelijk niet zomaar. Radev roept namelijk veel verdeeldheid op door zijn positie over militaire steun aan Oekraïne. Bovendien is Radev ook kritisch op sancties tegen Rusland. Ondanks deze kritiek op de voormalige president hechten veel Bulgaren waarde aan hem, omdat hij wil werken aan politieke stabiliteit in het land. Dit is overduidelijk te merken aan de behaalde zetels die Radev mag claimen, namelijk 131 van de 240 voor de komende 5 jaar.
Het publiek echt overwinnen
Of Radev zijn verwachtingen kan waarmaken is momenteel nog een vraag. Wel is zijn overwinning historisch voor Bulgarije. De Bulgaarse diaspora voelt zich hierbij ook sterk betrokken. “Bulgaren in het buitenland hebben net zoveel invloed als ze zelf willen, zolang ze gaan stemmen,” aldus Kostov.
De verkiezingen van april 2026 betekenen dus niet alleen een politieke verschuiving binnen Bulgarije, maar laten ook zien dat de roep naar verandering ver buiten haar landsgrenzen te voelen is.