Vijftien jaar na de introductie van de televisie in 1951 is Sonja Barend voor het eerst te zien op de buis. In deze tijd stelde de pers zich erg kritisch op tegenover dit nieuwe medium, waarbij nog slechts twintig procent van de huishoudens over dit toestel beschikte. Tegelijkertijd werkte de televisie vanaf het begin als katalysator voor veranderingen in de samenleving, het zorgde voor een versnelde emancipatie. Zo werd in een uitzending van Achter het Nieuws van de VARA in 1969 onthuld wat voor oorlogsmisdaden er waren gepleegd in Indonesië. De Telegraaf, in die tijd de grote vijand van de VARA, startte een haatcampagne. Dit beeld maakt duidelijk dat nog een ontzettende taboe rustte op onderwerpen die tot dan toe onbesproken waren. Kortom, de televisiejournalistiek van eind jaren 60 stond in het teken van confrontatie en emancipatie.
Deze tijd vormt de vooravond van Barends werkelijke succes in de jaren 80. Net voordat Barend begon aan haar grote praatprogramma, eindigde het eerste praatprogramma van de Nederlandse televisie, Voor de vuist weg, gepresenteerd door Willem Duys, de man met een vissenkom op tafel die bijzondere gasten en artiesten uitnodigde. De jaren 80 was een tijd van showprogramma’s, maar ook de tijd van Van Kooten en De Bie en de Soundmixshow met Henny Huisman. In deze dagen was er inmiddels in ieder huis een televisie te vinden, met een keuze uit twee zenders, waardoor het gespreksonderwerp voor de volgende dag bij de koffieautomaat al was beslecht.
Hoewel de maatschappelijke tolerantie in de jaren zestig en zeventig sterk in ontwikkeling was, was haar wekelijkse praatprogramma vanaf 1977, dat later de titel Sonja op … kreeg, nog niet eerder vertoond. Het programma van Willem Duys werd uitgezonden met een frequentie van eenmaal per maand. Het is dus niet zo gek dat de meeste onderwerpen nog helemaal onbehandeld waren, ‘je hoefde de krant maar open te slaan en je had onderwerpen’, aldus Barend. Ze koos ervoor om de minderheden, de buitenbeentjes, de kwetsbaren, en de gewone burger, zoals prostituees, travestieten, Marokkanen, lijders aan aids en Gilles de la Tourette, Bhagwan-aanhangers, anti-bont-activisten uit te nodigen.
Barends drijfveer had alles te maken met haar vader, die in 1943, toen Sonja drie jaar oud was, in Auschwitz om het leven is gebracht. Ze kon onrecht niet verdragen, en dat motiveerde haar om alle verdrukte groepen een podium te geven. Voor Barend stond elk gesprek in het teken van het samenbrengen van tegengestelde meningen, met als doel verzoening. Ze stond erom bekend haar eigen karakter en mening in de strijd te gooien, altijd omstreden, vanwege de vraag of het journalistiek gezien verantwoord was, maar gedreven door de wens om te vermaken én te verbinden. Samen met haar eindredacteur Ellen Blazer, van wie ze onafscheidelijk was, werkte ze ruim twintig jaar samen. Blazer verdedigde haar regelmatig tegen kritieken, en stelde zelfs dat Sonja betere vragen stelde dan Adriaan van Dis in Zomergasten. Haar ambitie was om zich zo goed voor te bereiden dat zij haar gasten volledige aandacht kon geven, waardoor een zeldzame vorm van intimiteit kon ontstaan.
Vandaag de dag is een vrouwelijke anchorman eerder de norm dan de uitzondering, met vrouwen als Eva Jinek, Sophie Hilbrand en Fidan Ekiz. Dit kan zeker worden geschaard onder de nalatenschap van Barend, die een weg heeft gebaand voor haar vrouwelijke opvolgers, met een mening. Daarentegen is het DNA van Barend niet blijven plakken aan tafel, als het gaat om de gewone mens, aangezien tegenwoordig bovenal plaats is voor BN’ers. Mogelijk zet het overlijden van deze televisie-icoon aan tot reflectie op het verlies van de grote bijdrage die zij leverde aan het televisielandschap: de gewone mens uitnodigen aan de talkshowtafel.