Nederland staat bekend om zijn progressieve houding tegenover LHBTI+ rechten. De opvattingen over deze groep zijn over de jaren steeds positiever geworden. Toch blijft de acceptatie van transgender-, non-binaire en intersekse personen achter, hoe kan dat en wat zijn de gevolgen?
Ter verduidelijking: Transpersonen zijn mensen bij wie de genderidentiteit niet overeenkomt met het geslacht dat bij de geboorte wordt toegewezen. Onder non-binaire personen vallen mensen die zich niet thuis voelen binnen de genderidentiteit van man of vrouw. Intersekse personen worden geboren met een lichaam dat niet strookt met het beeld dat men heeft van een man of vrouw.
Achttien procent van de Nederlandse bevolking identificeert zichzelf als deel van de LHBTI+ gemeenschap, de opsplitsing is in onderstaande diagram te zien.
Discriminatie
Sinds 2019 bestaat de Wet verduidelijking rechtspositie transgender personen en intersekse personen, waarin expliciet uitgelegd wordt dat discriminatie op grond van geslachtskenmerken en genderidentiteit verboden is. Deze wet is een uitbreidding van de Algemene Wet Gelijke Behandeling (1994). Toch blijft discriminatie tegenover trans-, non-binaire en intersekse personen (TNI-personen) een grote rol spelen. Dagelijks hebben zij last van vooroordelen, uitsluiting en geweld in zowel publieke- als privéruimtes. Zo heeft bijna een kwart van de non-binaire bevolking in Nederland een geweldsdelict meegemaakt, dit is bijna vier keer zo hoog als het gemiddelde in de bevolking. Ook zijn TNI-personen vaker slachtoffer van seksueel overschrijdend gedrag en huiselijk geweld dan gemiddeld.
Hoewel discriminatie binnen de gehele LHBTI+-gemeenschap voor komt, hebben trans-, non-binaire en intersekse personen hier het vaakst last van. Voor verschillende seksualiteiten bestaat er namelijk al langer maatschappelijke aandacht, zo viert Nederland dit jaar het 25-jarige bestaan van het homohuwelijk. Erkenning van TNI-personen is echter pas de laatste jaren toegenomen. Veel mensen weten nog niet precies wat verschillende genderidentiteiten inhouden, waardoor er minder begrip voor is. Zo merkt ook Pleun (22), die identificeert zichzelf als non-binair persoon. In het gesprek wat ik met hen heb gevoerd, kwam naar voren dat die nog vaak moet uitleggen wat het inhoud om non-binair te zijn. “Eerst tonen mensen weinig begrip en lachen ze het weg, maar als ik uitleg hoe ik me voel lijken ze me toch beter te begrijpen. Misschien komt dit ook omdat ze er in mijn gezicht geen grappen over durven te maken.” Daarnaast bestaat de misvatting dat mensen van nature alleen man of vrouw kunnen zijn. Zo vindt 26% van respondenten uit Nederlands onderzoek in 2025 dat transgendervrouwen geen echte vrouwen zijn, en vindt 17% dat er iets mis is met non-binaire personen. De tabel hieronder laat daarmee zien dat de houding tegenover genderdiversiteit afgelopen jaren negatiever is geworden.
Sociale media spelen hier een dubbele rol in: aan de ene kant is de zichtbaarheid van TNI-personen vergroot en kunnen mensen samenkomen op platforms om elkaar te steunen. Aan de andere kant versterkt de anonimiteit van sociale media juist haatzaaiing en (cyber)pesten. Zo blijkt dan non-binaire mensen acht tot tien keer vaker te maken krijgen met online bedreiging en cyberpesten dan gemiddeld. Er worden haatcampagnes opgezet en er is sprake van intimidatie. Met als gevolg dat het geweld in de fysieke wereld wordt aangemoedigd. Pleun merkt deze negatieve houding op sociale media ook: “Ik lees eigenlijk nooit meer de comments onder posts die gaan over genderdiversiteit, het maakt me verdrietig om de haatcomments te lezen en te zien hoe weinig respect mensen naar elkaar hebben”.
Daar komt bij dat haatzaaiing op online platforms in de afgelopen jaren flink is gestegen. Online transgenderhaat nam in 2023 met 67% toe ten opzichte van het jaar ervoor. Een mogelijke verklaring hiervoor is het voorstel tot wijzigen van de transgenderwet wat toen aan de orde was. In het wetsvoorstel is een deskundigenverklaring als vereiste voor het wijzigen van geslacht op een ID-kaart niet meer nodig en kunnen ook jongeren van onder de zestien jaar een geslachtvermelding aanpassen.
Mentale gezondheid
De gevolgen van discriminatie en uitsluiting zijn ernstig. Zo blijkt dat de mentale gezondheid van TNI-personen gemiddeld lager ligt dan van heteropersonen. Zij hebben vaker last van psychische klachten als een burn-out, angststoornissen en depressies. Bijna de helft van de non-binaire personen heeft zelfs ooit een depressie meegemaakt. Ook suïcidale gedachten komen bij TNI-personen niet alleen vaker voor dan bij hetero’s, maar ook vaker dan bij andere LHBTI-groepen.
Het geeft aan dat meedoen in een heteronormatieve samenleving, waarin er veel onbegrip is voor genderidentiteit, een grote uitdaging blijft.
