De woningcrisis in Nederland is een feit, al jarenlang blijven de huizenprijzen stijgen. Vooral in de Randstad zijn betaalbare woningen een naald in een hooiberg, maar de cijfers laten een ander beeld zien. Is het beeld van de dure Randstad tegenover de betaalbare regio nog wel hoe het er in de praktijk aan toegaat?
Op de eerste kaart is te zien hoe de huizenprijzen nog steeds sterk verschillen per regio. Vooral in de Randstad liggen de gemiddelde waarden hoog. Cijfers van het CBS tonen aan dat de gemiddelde WOZ-waarde in Nederland in 2024 ongeveer 378.000 euro was, maar dat dit in stedelijke gebieden vaak aanzienlijk hoger uitvalt.
Gemeenten rond Amsterdam, Utrecht en Haarlem kleuren het donkerst op de kaart, daar zijn de woningen dus het duurst. In de regio, zoals delen van Groningen en Limburg, ligt de gemiddelde waarde van woningen duidelijk lager. Deze cijfers bevestigen het beeld van de goedkope regio en de dure Randstad.
Dat verschil is niet verrassend. In de Randstad is de vraag naar woningen al jaren groter dan het aanbod. Werkgelegenheid, voorzieningen en bereikbaarheid maken deze centrale plaatsen aantrekkelijk, maar ook duur. Wonen in deze gebieden wordt dan ook voor steeds meer mensen minder betaalbaar, waardoor zij uitwijken naar de regio.
De tweede kaart laat zien waar de snelste stijging in huizenprijzen plaatsvindt. Opvallend is dat de grootste prijsstijgingen vaak plaatsvinden buiten de traditionele dure gebieden. De gemiddelde prijsstijging van koopwoningen steeg in 2024 met 8,7% maar in sommige regio’s lag dit percentage hoger.
Die ongelijke prijsstijging wijst op een bredere maatschappelijke trend: kopers wijken (noodgedwongen) steeds vaker uit naar goedkopere gebieden buiten de Randstad. Daardoor stijgen de prijzen in deze gebieden relatief sneller dan in de Randstad. In sommige gemeenten is de woningprijs zelfs verdubbeld ten opzichte van tien jaar geleden.
Volgens woningmarktexperts ligt deze relatieve prijsstijging aan een combinatie van factoren. “De druk op de Randstad zorgt ervoor dat huishoudens alternatieven zoeken,” stellen onderzoekers van het Kadaster en het CBS. Bovendien werken mensen, zeker na COVID, vaker thuis. Doordat mensen minder gebonden zijn aan een specifieke werkplek kiezen zij vaker voor betaalbaardere plekken om te wonen. Daarnaast blijft het woningtekort spelen, zolang dit aanhoudt is het waarschijnlijk dat de prijzen in heel Nederland zullen blijven stijgen.
De kaarten laten zien dat de woningmarkt in Nederland niet alleen duurder wordt, maar ongelijk verandert. De Randstad blijft voorlopig het duurst, maar het is duidelijk dat andere regio’s een inhaalslag aan het maken zijn. Tegelijkertijd is het de vraag of die inhaalslag blijvend is. Zolang de economische aantrekkingskracht van de Randstad groot blijft, zal ook de druk op de woningmarkt niet snel verdwijnen.
Nieuwe woningbouwprojecten in de regio kunnen de prijsstijging wat afremmen maar zullen het tekort niet volledig oplossen. Volgens het CBS blijft de vraag naar woningen de komende jaren hoog, mede door bevolkingsgroei en kleinere huishoudens. Dat betekent dat de verschillen tussen de Randstad en de regio mogelijk minder worden, maar waarschijnlijk niet volledig zullen verdwijnen. Zo beweegt de woningmarkt dus meer richting spreiding, zonder dat de ongelijkheid in huisprijs volledig verdwijnt.