Onder daverend applaus klimmen de astronauten van de Artemis 2 missie uit hun landingssonde na het voltooien van de historische missie. Zij zijn de eerste mensen in meer dan 50 jaar die van vlakbij het maanoppervlak hebben gezien. Hun tiendaagse vlucht moet de weg vrij maken voor de volgende grote stap onze ruimtemissies: het bouwen van een permanente maanbasis.
Toch zit de realiteit anders in elkaar. Aldus Angelo Vermeulen, onderzoeker aan de TU Delft en Crew Commander van de vier maanden durende marsreissimulatie van NASA. “Het Artemis programma is een beetje een puinhoop geworden. Met de politieke en militaire belangen voorop en de wetenschap daarna.”
Verzonnen race
Over wat de werkelijke aanjager van belangen is is Vermeulen duidelijk: China. De opkomende grootmacht wil namelijk zelf een vaste basis op de maan plaatsen rond het jaar 2035. En volgens Vermeulen lopen zij nu op kop met een goede kans om de eerste te worden.
“Om hun grootste concurrent op het wereldtoneel af te troeven heeft de VS deze nieuwe Space Race verzonnen.” Vermeulen gebruikt het woord ‘verzonnen’ met intentie. “Amerika heeft de race naar de maan al lang gewonnen, zij waren er immers al als eerste. Maar om China af te troeven in deze nieuwe competitie moesten andere projecten wijken. Ook als daar al miljarden in geïnvesteerd zijn.”
Zo stapte het Artemis programma in 2026 af van het lang ontwikkelde Lunar Gateway project om zich volledig te richten op de permanente maanbasis. Dit Lunar Gateway ruimtestation zou in een baan rondom de maan blijven zweven en als een soort tankstation fungeren voor de Artemis missies. Hier kan de crew op adem komen, de raket repareren en bijtanken onderweg naar het maanoppervlak. Gateway zou ook in de toekomst gebruikt kunnen worden voor het reizen naar verdere hemellichamen zoals Mars.
Nu dat project van tafel is, zijn veel elementen van de toekomstige Artemis missies onduidelijk geworden. Zo kan de Orion capsule (deel van Artemis II) niet meer gebruikt worden voor een maanlanding omdat deze onderweg bijgetankt zal moeten worden. NASA valt dan terug op het Starship van Elon Musk’s SpaceX. Maar deze kampt met haar eigen problemen als het gaat om landen. “Met zo’n hoge module op een zachte ondergrond landen is gevaarlijk. Dan valt hij gewoon om en is de missie direct voorbij.” Hoe NASA deze cruciale stap van de komende Artemis missies vorm gaan geven blijft onduidelijk. Net zoals als wat er met de reeds getekende en nu gecancelde Gateway contracten zal gebeuren. Het is typerend voor de veranderende situatie op Aarde. “Er is al heel veel geld in dat project geïnvesteerd, en plots blaast Amerika het op.”
Ruimte van conflict
De strijd om de macht tussen de VS en China op Aarde breidt zich verder uit naar de rest van het zonnestelsel. China haar gang laten gaan met het bouwen van een permanente maanbasis kan dan misschien vanuit wetenschappelijk perspectief. Maar met militaire blik bekeken wordt de potentiële dreiging evident. Op dit ontwikkelende slagveld willen beide partijen elk de beste stukken land innemen. “De ruimte is nu echt een gebied van conflict en competitie geworden, niet meer van samenhorigheid en naties die elkaar over de grenzen de hand toereiken.” Vermeulen haalt de beroemde koppeling tussen de Amerikaanse Apollo met de Russische Soyuz module aan, waarbij de twee grootmachten elkaar voor miljoenen kijkers in de ruimte de hand schudde. Die tijden lijken voorbij. Het Amerikaanse congres heeft de medewerkers van NASA verboden om de samenwerking met China op te zoeken met de Wolf act in 2011. Voor de Europese ESA geldt dat vooralsnog niet. Vermeulen spreekt zijn oprechte opluchting uit. “Godzijdank!”
Onze toekomst in de ruimte
Ondanks dat het Artemis project zijn oorspronkelijke plannen voorbij lijkt te schieten wijst Vermeulen op projecten die de mensheid werkelijk verder kunnen brengen in het luchtledige. Zo is het Amerikaanse bedrijf VAST bezig met het ontwikkelen en testen van kunstmatige zwaartekracht in de ruimte om de lange reizen voor mensen comfortabeler te maken. “Ruimtestations waarvan een deel ronddraait zoals in de film Interstellar, dat is voor mij de logische volgende stap. Steeds meer studies over leven in lage zwaartekracht laten ons zien hoe schadelijk het spier- en botverlies is voor ons lichaam.” Zo kunnen de astronauten in de toekomst leven en werken in een omgeving die meer weg heeft van onze Aarde. Voor Vermeulen is de nieuwe race naar de maan niet meer dan territoriaal gedrag. En daar hebben we op Aarde al meer dan genoeg van.