Sinds 29 januari blokkeert de Verenigde Staten olie-import naar Cuba, met een mogelijke humanitaire crisis op het eiland als gevolg. De maatregel zet de al kwetsbare Cubaanse economie verder onder druk en dreigt het dagelijks leven van miljoenen inwoners ingrijpend te verstoren.
Cuba telt zo’n 11 miljoen inwoners en is voor zijn energievoorziening grotendeels afhankelijk van buitenlandse import. De recente beperkingen op olieaanvoer raken het land daarom direct. Zonder voldoende brandstof komt de elektriciteitsproductie in gevaar, met frequente stroomuitval, stilvallend transport en verstoringen in de voedselvoorziening tot gevolg.
De relaties tussen de Verenigde Staten en Cuba zijn al lange tijd slecht. Sinds de Cubaanse revolutie in 1959, waarbij de door de VS gesteunde dictator Fulgencio Batista werd omvergeworpen, is er een communistisch regime aan de macht op het eiland.
Dit leidde tot meerdere confrontaties met Washington. Zo probeerden de Verenigde Staten in 1961 het regime van Castro omver te werpen met de Bay of Pigs invasion, een operatie die mislukte. Kort daarna volgde de Cuban Missile Crisis, waarbij de plaatsing van Sovjetkernwapens op Cuba de wereld op de rand van een nucleair conflict bracht.
In de decennia daarna verbeterden de verhoudingen nauwelijks. Sancties vanuit de VS stapelden zich op met veel impact op de Cubaanse economie als gevolg. Tijdens de tweede termijn van Barack Obama, in 2016, leek er echter sprake van een doorbraak. De relaties werden gedeeltelijk hersteld en Obama bezocht zelfs Raúl Castro in Havana — een historisch moment na jaren van diplomatieke isolatie.
Deze positieve trend duurde echter niet lang. Sinds het eerste presidentschap van Donald Trump werden de sancties tegen Cuba opnieuw aangescherpt. De huidige olieblokkade past binnen die hardere lijn. Trump heeft herhaaldelijk aangegeven dat hij geen concessies wil doen aan de Cubaanse regering en spreekt openlijk over de wens om een ander regime op het eiland te zien. In recente uitspraken liet hij zelfs doorschemeren dat militaire opties niet uitgesloten zijn.
President Miguel Díaz-Canel van Cuba beschuldigt op zijn beurt de Verenigde Staten ervan de economische situatie bewust te verergeren. Volgens Havana is de Amerikaanse blokkade de belangrijkste oorzaak van de huidige crisis en treft deze vooral de burgerbevolking.
De gevolgen van de oliebeperkingen zijn inmiddels zichtbaar. In verschillende delen van het land kampen inwoners met langdurige stroomuitval en tekorten aan brandstof. Openbaar vervoer functioneert onregelmatig en bedrijven moeten hun activiteiten beperken. Ook de landbouwsector wordt geraakt, doordat transport en productie afhankelijk zijn van brandstof die steeds schaarser wordt.
De situatie laat zien hoe sterk Cuba afhankelijk blijft van externe import. Zolang deze blokkade voortduurt en de toegang tot essentiële grondstoffen beperkt blijft, lijkt een snelle oplossing voor de crisis op het eiland niet in zicht.
Zie hier een interactieve tijdlijn over de relaties tussen Cuba en de Verenigde Staten over de jaren heen, met de belangrijkste gebeurtenissen uitgelegd