Kaart
Marskramerpad: wandelend tussen geschiedenis en fantasie
16 april 2026
Martha van de Lindeloof
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2023/2024, BSc Civiele Techniek

“De dag begint vaak met een lekker ontbijtje, een kopje koffie en dan ga ik lopen.” In ongeveer twintig kilometer per dag loopt Willemien de Boer van West naar Oost 372 kilometer dwars door Nederland. Ze volgt de route die kooplieden vroeger liepen om hun waar te verkopen, het Marskramerpad. Wandelaars treden in de voetsporen van deze marskramers die langs de route hoeden, speelgoed en andere kleine en meestal zelfgemaakte spullen verkochten. Dat maakt deze tocht anders dan andere langeafstandswandelingen. “Het heeft echt een geschiedenis.”

Uitzicht dat Willemien de Boer tijdens haar wandeling had. Beeld: Willemien de Boer

“De verhalen van de route prikkelen je fantasie, dat maakt het wandelen nog leuker.” Een verhaal waar de Boer lang over heeft gefantaseerd is dat van Willem van Tongeren. In het boekje van de wandeling las ze over hem. Hij was één van de laatste Marskramers. Per dag legde hij twintig tot dertig kilometer over de Veluwe af om bij boerderijen zijn kleine spul te verkopen. “Ik probeerde mij tijdens het wandelen soms voor te stellen hoe hij met te grote kleren en twee verschillende schoenen rondzwierf”

“He’j nog wat neudig, een deussien luucifars of zo?”

Het boekje beschrijft hoe hij met een kist met laadjes rondzeulde en later enkel met een grote doos met lucifers. Hij was zo sympathiek en bekend dat de verkoop bijzaak werd. Kleding kreeg hij en vaak at hij mee met de knechten op een boerderij. Toch vroeg hij steevast: “He’j nog wat neudig, een deussien luucifars of zo?”, dan kreeg hij twee of drie cent en werden de lucifers in zijn doos teruggedaan.

Op 7 november 1942 overleed Willem van Tongeren en met hem de traditie van marskramers die door Nederland trokken. Vlak naast de Grote Kerk in Vaassen staat een standbeeld van hem. “De route van het Marskramerpad komt daar net niet langs, dat vond ik wel jammer. Maar ik ga er zeker nog een keer langs”, vertelt de Boer.

Toch is de tocht langs de Hanzesteden niet verloren gegaan. Wandelaars als Willemien de Boer lopen hem nog steeds. Ze vertelt dat ze onderweg vaak mensen tegenkomt “de meesten doen gewoon een ommetje met de hond, maar ik kom ook vaak lopers tegen die dezelfde route lopen als ik. Die herken je meteen, vaak dragen ze een grote rugzak en hebben ze net als ik het boekje in de hand.”

“Ik was moe, dus iets trager lopen vond ik ook wel even fijn.”

“Soms lopen we dan een stukje samen op, je hebt meteen iets gemeen: je houdt van wandelen! Zo wandelde ik een stuk samen met een moeder en dochter. De moeder liep met een kruk. Ze wilde het Marskramerpad zo graag lopen dat ze samen met haar dochter had bedacht om er dan maar twee keer zo lang over te doen. Dat vond ik echt inspirerend. Voor mij was het al een aan het einde van de dag, ik was moe, dus iets trager lopen vond ik ook wel even fijn.”

Ze vertelt over “praatjes-pot” die ze onderweg heeft gehad. Met een schaapsherder, een vrouw die als nomade leeft en een jonge vluchteling die naar de Veluwe komt om tot rust te komen in de natuur, het is maar een greep uit de vele ontmoetingen die ze op de route heeft gehad. “En toch,” zegt ze “is alleen lopen het allerleukst. Kijken, kijken, genieten, beetje mijmeren, beetje niets.”

De route van het Marskramerpad loopt van Bad Bentheim naar Scheveningen. Aan verschillende plaatsen langs de route (aangegeven in het roze) had Willemien de Boer nog bijzondere herinneringen.

16 april 2026 |
Martha van de Lindeloof
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2023/2024, BSc Civiele Techniek