Waar vinyl in de jaren ’90 bijna verdwenen leek, zijn platen nu populairder dan ooit: voor het eerst sinds 1983 leverde de verkoop van vinyl in de Verenigde Staten (VS) meer dan een miljard dollar op. Ook in Nederland lijkt de liefde voor platen terug te zijn: de opbrengsten stegen met 21% in vergelijking met een jaar eerder.
In de jaren ’50 tot ’70 waren platen dé manier waren om naar muziek te luisteren. Zo zorgde de goede kwaliteit en de relatief lange speelduur voor grote populariteit bij het brede publiek. Maar aan alles dat goed is komt een eind: door de opkomst van de CD in 1983 nam de populariteit van de plaat enorm af. Zo werden er in 2006, minder dan een miljoen platen verkocht in de VS, terwijl er in dat zelfde jaar meer dan 500 miljoen CD werden verkocht.
Tegenwoordig leven we in een tijdperk waarin bijna alles digitaal kan: muziek streamen, foto’s delen en boeken lezen. Juist daarom neemt de vraag naar fysieke producten toe. Waarbij het draaien van de plaat een onderdeel van de beleving is: de plaat uit de hoes halen, deze op de speler leggen en de naald voorzichtig neerzetten. Zo stelt ook Eric van Beek, medewerker van ‘A Record Store’ in Amsterdam: “Een plaat op een speler is natuurlijk veel meer waard dan streamen op Spotify”.
Jeugd
Vooral onder jongeren tussen de 15 en 17 jaar blijkt ‘fysieke’ muziek populair te zijn, van hen kocht ruim een kwart in het afgelopen jaar een plaat of cd. Een belangrijke reden hiervoor is sociale media: wanneer een nummer viraal gaat op bijvoorbeeld TikTok, stijgt ook de vraag naar de vinylversie. Het is daarom niet verrassend dat Mama I made it van Roxy Dekker het bestverkochte album van 2025 is. Zo merkt ook Mathijs Duringhof, voormalig DJ en al jaren platenverzamelaar: “waar ik vroeger tussen mannen van mijn leeftijd in de platenbakken dook, kies ik mijn platen nu vooral tussen tieners uit”. Opvallend genoeg betekent dit niet dat een plaat ook daadwerkelijk gedraaid wordt: een deel van de jongeren geeft toe niet eens een platenspeler te hebben. Voor hen is het meer decoratie dan de ervaring van muziek.
Daarbij roepen platen ook een gevoel van nostalgie op. Het ‘ouderwetse’ karakter past binnen een bredere retrotrend die ook in de mode, het interieur en de fotografie te zien zijn. Een trend waarin mensen bewust kiezen voor een meer authentieke beleving. Het draaien van vinyl sluit hier goed op aan: het is een uitweg van de digitale wereld waardoor je even tot jezelf kan komen. Het is een manier om wel naar muziek te kunnen luisteren, zonder alle prikkels van telefoons en andere schermen.
Vroeger luisterde men altijd naar muziek zonder de afleiding van een telefoon of laptop, deze bestonden immers nog niet. Daar komt bij dat voordat streamingsdiensten als Spotify en Soundcloud populair werden, het ‘ouderwetse’ en fysieke altijd bij de beleving van muziek hoorde. Hieronder is een tijdlijn weergegeven, die de ontwikkelingen van geluidsdragers in de tijd beschrijft.
Of het nu gaat om de tastbaarheid, een luisterritueel of gewoon een decorstuk: een plaat brengt je iets wat streamingsdiensten niet doen. Vinyl herinnerd ons eraan dat muziek meer is dan alleen het luisteren ervan, maar dat het ook gaat om de ervaring. En de populariteit? Die zal waarschijnlijk alleen maar meer toenemen.