Tramlijn 19 in Delft in afwachting van een ooit in de toekomst geplande rit naar TU Delft. Foto: Smiley.toerist (CC BY-SA 4.0)
Op de TU Delft Campus leerden complete generaties van studenten om te leven met een vreemd ritueel: langs rails fietsen waar nooit een tram reed. Wat ooit een logische verlenging van de tramlijn 19 van de HTM leek, veranderde in een bijna mythisch project. Al rond 2008 zou de tram vanuit Leidschendam via station Delft moeten doorrijden naar de campus, maar in april 2026 maakte de tram pas eindelijk zijn eerste testritten over het nieuwe traject. Reizigers zouden volgens de huidige planning van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), die verantwoordelijk is voor het project, vanaf het derde kwartaal van 2026 kunnen instappen. Hoe heeft het kunnen gebeuren dat Delftenaren zo lang op hun beloofde tram hebben moeten wachten?
De oorzaak van die vertraging lag niet bij gewone spoorbouw, maar bij een wetenschappelijke reden. Monique de Jong, communicatieadviseur van de MRDH, noemt het traject daarom uniek. “Het gaat hier niet om een standaard trambaan, maar om een uniek tracé dat is ontworpen met speciale maatregelen om trillingen en elektromagnetische straling van de tram te beperken.”
Die keuze bepaalde de hele verhaallijn van het moeizame project. Langs de Mekelweg in Delft staan onderzoeksfaciliteiten waar TU-wetenschappers op nanoschaal werken. Daar kan zelfs een minimale elektromagnetische verstoring experimenten beïnvloeden. Daarom ontwikkelden de MRDH en de TU Delft samen een speciaal elektromagnetisch reductiesysteem (EMRS). Ingenieurs plaatsten de bovenleidingmasten dichter op elkaar, isoleerden de rails extra en ontwierpen een trillingsarme fundering. “Deze aanpak heeft geleid tot de aanleg van een unieke trambaan, waarin nieuwe technieken zijn toegepast.”, aldus De Jong.
Aan de Mekelweg in Delft vinden nu nog veel onderzoeken en weinig tramritten plaats. Foto: Rodrigo Ambrosio Flores (CCO)
Juist die innovatie maakte het project origineel, maar ook kwetsbaar. Ontwerpers pasten tijdens het proces meerdere keren de baan, isolatie en trilling maatregelen aan. “Het ontwerp van de trambaan, het EMRS-systeem, de trillingsreductiemaatregelen en de uiteindelijke uitvoering zijn tijdens het project aangepast.” Elke wijziging trok direct nieuwe gevolgen mee. Ingenieurs moesten opnieuw rekenen, projectleiders moesten de planning herschrijven en de MRDH moest nieuwe afspraken maken met aannemers. De communicatieadviseur van de MRDH zegt dan ook: “Door deze wijzigingen nam de omvang van het werk toe en moesten aannemers en ontwerpers opnieuw worden gecontracteerd.”
Daarbovenop kwamen praktische obstakels. In 2023 leverde een leverancier een belangrijke compensatiekabel verkeerd en kwam een speciaal betonmengsel niet op tijd beschikbaar. Daardoor legde de MRDH het werk tijdelijk stil. Die opeenstapeling laat zien hoe het project bijna ontspringt. Niet een fout veroorzaakte de twintig jaar vertraging, maar een botsing tussen hoogwaardig OV, complexe techniek en topwetenschap. De kosten stegen hierdoor fors: het budget groeide uiteindelijk van ongeveer 54 miljoen naar 90 miljoen euro. Dankzij deze praktische obstakels heeft de MRDH meerdere malen de opening van de tramlijn meerdere malen uitgesteld. Bekijk de onderstaande tijdlijn voor verdere toelichting van de geschiedenis van tramlijn 19.
Toch noemt Monique de Jong de eerste planning niet naïef. “Met de kennis van toen was de planning realistisch.” Die uitspraak laat weer een ander perspectief zien van het verhaal. Terwijl de campus technologisch steeds gevoeliger werd, moest ook de tram meegroeien. De vertraging vertelt namelijk niet alleen iets over de infrastructuur, maar ook over de groei van Delft als kennisstad.
Daarom leert tram 19 ons vooral een les: soms moet openbaar vervoer zich aanpassen aan onderzoek op atoomniveau. Na twintig jaar wachten krijgt Delft eindelijk niet alleen een nieuwe tramlijn, maar ook een stadsverhaal waarin techniek, bestuur en wetenschap samen letterlijk op hetzelfde spoor komen.