Door: Jet Grefte
Het is laat op de avond. Je staat langs de weg, opent een app en bestelt een taxi. Op je scherm zie je direct waar de auto is en hoe lang het nog duurt voordat die arriveert. Binnen een paar minuten stopt er een auto voor je neus en stap je in. Voor de meeste mensen is dit inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Het bestellen van een taxi is sneller en vaak ook goedkoper geworden. Maar chauffeurs lijken debet te worden van de snel groeiende digitale taxi platforms.
De taxibranche is de afgelopen jaren enorm veranderd door de opkomst van platforms zoals Uber. Waar taxi’s vroeger vooral werden besteld via centrales of opgepikt bij standplaatsen, gebeurt dat nu steeds vaker via online apps. Voor klanten is het vooral makkelijk: je ziet waar je chauffeur is, je bestelt met een paar klikken een rit en de prijs is vaak vooraf duidelijk. Tegelijkertijd werkt het systeem anders dan de traditionele taxi, omdat het platform een percentage van elke rit meeneemt. Volgens rapporten over de ‘gig economy’ van onder andere de International Labour Organization zorgt dat ervoor dat chauffeurs een stuk minder overhouden per rit dan in het klassieke taxisysteem.
Die verandering zorgt al langere tijd voor discussie. Traditionele taxichauffeurs moeten vaak voldoen aan strenge regels, zoals vergunningen, vaste tarieven en controles, terwijl platformchauffeurs onder een ander systeem werken. Volgens berichtgeving van onder andere de NOS leidt dat in meerdere landen tot onvrede onder de taxichauffeurs. Overheden proberen daarom regels aan te passen om duidelijker te maken hoe het werk via een platform financieel geregeld is, omdat het veel invloed heeft op zaken zoals inkomen, sociale zekerheid en verzekeringen. Tegelijkertijd is Uber in korte tijd zo groot geworden dat het een vast onderdeel is van stedelijk vervoer, waardoor traditionele taxi’s steeds meer onder druk zijn komen te staan. In veel steden is daardoor een gemengde situatie ontstaan, waarin beide systemen naast elkaar bestaan, maar niet altijd dezelfde voorwaarden hebben.
Ook in de praktijk merken chauffeurs die verschuiving. Kadir, taxichauffeur van Taxi AUB uit Hengelo, zit al jaren in het vak. Hij geeft aan dat vooral de voorspelbaarheid is afgenomen. “Vroeger wist je ongeveer wat je op een dag kon verdienen,” zegt hij. “Nu is dat veel minder stabiel.” Volgens hem zit het grootste verschil in het verdienmodel van platforms. “Je moet een deel van je ritprijs afstaan, dus je moet meer uren maken om hetzelfde over te houden.” Hij merkt ook dat de vraag naar vervoer niet is verdwenen, maar dat de manier waarop ritten worden verdeeld is veranderd. “Mensen moeten nog steeds van A naar B,” zegt hij, “alleen loopt dat nu via een app in plaats van via een centrale.” Hij geeft ook aan dat het werk flexibeler is geworden, maar dat dit niet altijd positief uitpakt als je afhankelijk bent van wisselende drukte en platformen die werken met algoritmes.
De taxibranche zit in een overgangsfase. Platforms zoals Uber hebben het vervoer sneller en toegankelijker gemaakt voor klanten, maar hebben tegelijk het verdienmodel en de positie van chauffeurs veranderd. Daarnaast speelt ook mee dat technologie steeds bepalender wordt: niet alleen de rit zelf, maar ook de prijs wordt voornamelijk digitaal gestuurd. Dat zorgt ervoor dat de sector nog steeds zoekt naar een nieuwe balans tussen het klassieke taxisysteem en de overheersende digitale platformen.