Steeds minder mensen zijn religieus. Waar in 2010 nog meer dan de helft van de bevolking religieus was, wijst onderzoek van het CBS uit dat nog maar 42% van de bevolking zichzelf religieus noemt.
De grootste groep religieuze mensen in Nederland is katholiek, wat in totaal 16% van de bevolking is. Kort daarachter komen de protestanten met een aandeel van 12%. De islam is de enige religie die de afgelopen jaren is gestegen, van 5% naar 6-7%. Hoewel het totale aandeel van mensen die een religie aanhangen afneemt, zijn er grote regionale verschillen.
In het zuiden van Nederland zijn mensen veruit het meest religieus. In Limburg is zelfs meer dan de helft van de mensen nog religieus. Om dit te verklaren moeten we volgens religiewetenschapper Tom-Eric Krijger terug in de geschiedenis. ‘’Noord-Brabant en Limburg zijn langer onder katholiek Spaans-Habsburgs gezag blijven staan dan de andere gebieden van Nederland, waardoor deze provincies katholiek zijn gebleven.’’ Daarbij is het katholicisme ook onderdeel van de regionale cultuur geworden. ‘’Zozeer zelfs dat het katholicisme een onvervreemdbaar deel uitmaakt van de regionale identiteit van zowel Noord-Brabant als Limburg.’’
In de provincies Friesland, Groningen en Noord-Holland zijn weinig mensen religieus. ‘’In die provincies sloeg het socialisme als eerste aan. Het vroege socialisme was sterk antikerkelijk en zorgde al in de negentiende eeuw voor kerkverlating.’’
Hoewel Limburg en Noord-Brabant de meest religieuze plekken in Nederland zijn, is het aantal mensen die maandelijks een kerk bezoekt relatief laag. Volgens Krijger komt dit doordat het katholicisme sterk met de regionale identiteit is verbonden. Zo zijn veel mensen door hun cultuur verbonden aan het katholicisme, maar gaan minder naar de kerk. Protestanten gaan over het algemeen wat vaker naar de kerk. Wekelijkse kerkgang is belangrijk voor protestanten, maar kan ook samen gaan met sociale druk om de kerk te bezoeken.
Opvallend genoeg is de islam de enige religie in Nederland met een lichte stijging. De groei van de islam is grotendeels toe te schrijven aan immigratie. Ook zijn moslims jong en krijgen ze relatief veel kinderen. Daarnaast ligt afvalligheid gevoeliger binnen de islam dan bij andere godsdiensten.
Het is opvallend dat de katholieke kerk de laatste jaren flink is afgenomen. Voor lange tijd nam het aantal protestanten in Nederland veel sterker af dan het aantal katholieken, maar de laatste jaren is dat veranderd. ‘’Waarschijnlijk vooral als gevolg van misbruikschandalen in de Rooms-Katholieke Kerk én de coronacrisis.’’ Mensen kwamen er in die periode achter dat ze de kerkgang eigenlijk niet misten, waardoor ze besloten om de kerk definitief te verlaten.
Bron: Robert-Jan den Toom
Volgens Tom-Eric Krijger is het lastig om te voorspellen of het aantal religieuze mensen in Nederland zal blijven afnemen. Volgens recent onderzoek blijkt dat de jongere generatie religieuzer is geworden dan de generaties daarvoor. ‘’Jongeren lijken in een wereld die steeds onzekerder wordt en waarin ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen, op z’n minst meer open te staan voor religie dan oudere generaties.’’ Ook immigratie speelt hierbij een rol. ‘’Als immigratiecijfers hoog blijven of stijgen, kan het aantal religieuze mensen op den duur zelfs toenemen.’’
Toch is het religieuze gehalte van de Nederlandse bevolking lastig in cijfers vast te leggen. ‘’Het aantal mensen dat zich ‘religieus’ noemt, zou kunnen toenemen, zonder dat zich dat direct hoeft te vertalen in een toenemende ‘kerkelijkheid’.’’