Twee jaar geleden kondigden de Nederlandse universiteiten aan maatregelen te gaan nemen om de instroom van internationale studenten te beheersen, waarin ingezet werd op de verlaging van de instroom. Deze maatregelen waren destijds vooral een alternatief als reactie op het wetsvoorstel Internationalisering in Balans (WIB) van het kabinet-Schoof, dat specifiek bedoeld was om het aantal internationale studenten terug te dringen. De universiteiten en de politiek belandden in een worsteling omtrent internationale studenten. Het nieuwe kabinet-Jetten heeft echter ook de wens uitgesproken om “grip te houden” op de komst van internationale studenten. Was er afgelopen jaren wel ‘grip’ nodig?
Cijfers van het CBS laten zien dat het totaal aantal internationale studenten aan Nederlandse universiteiten afgelopen tien jaar bijna verdubbeld is. In het collegejaar 2024-2025 studeerden er bijna 93.000 buitenlandse studenten aan een Nederlandse universiteit. Desondanks vlakt de instroom van nieuwe eerstejaars studenten al langer af, een trend die al ingezet is nog voordat kabinet Schoof aantrad. Vooral op bachelorniveau is er een duidelijke daling: “er is al sprake van een wereld van verschil met de groeicijfers die we in voorgaande jaren nog zagen.” zegt Saoradh Favier, werkzaam bij Nuffic, een organisatie die onderzoek doet naar internationalisering in het onderwijs. “In de universitaire bacheloropleidingen zien we zelfs voor het eerst géén toename in het aantal startende internationale studenten.”
De hoge instroompiek blijkt dus voorbij, maar de gevolgen van de groeicijfers uit het verleden zijn nog steeds zichtbaar in de volle collegezalen en de kwetsbare positie van studenten op de woningmarkt. Dit verklaart waarom de roep op. Volgens de Vereniging van universiteiten van Nederland zetten “te grote groepen internationale studenten de toegankelijkheid en de kwaliteit van onderwijs onder druk.” Favier wijst ook op de rol die universiteiten zelf spelen: “steeds meer onderwijsinstellingen raden ingeschreven internationale studenten af om met hun studie in Nederland te beginnen als zij kort voor de start van hun studie nog geen kamer hebben gevonden.”
Desondanks blijkt dat de Nederlandse onderwijsinstellingen ondanks de worsteling met huisvesting, internationale studenten niet graag afwijzen. De universiteit Leiden liet op haar website weten zich oncomfortabel te voelen bij de inperking van internationale studenten. De reactie van de universiteit vloeide voort uit een onderzoeksrapport van SEO Economisch onderzoek. Uit het onderzoek bleek dat internationale studenten het verdienvermogen van Nederland versterken, afgestudeerden komen terecht in sectoren die kampen met personeelstekorten en is de kans op blijven na afstuderen de afgelopen jaren al toegenomen van 40% (2017-2018) naar 57% (2022-2023). Een actieve inperking van internationale studenten zou slechte gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt en het vestigingsklimaat onder druk zetten door een verlies aan internationaal talent. Ook voorziet het rapport negatieve consequenties voor Nederlandse studenten. Met minder internationale studenten verliezen zij een deel van vaardigheden die zij opdoen middels contact met internationale studenten. Deze vaardigheden bereiden hen voor op een arbeidsmarkt die juist alleen maar internationaler en meer divers wordt. Het rapport benadrukt volgens de universiteit de noodzaak van een gebalanceerd internationaliseringsbeleid.
De huidige problemen van volle collegezalen en een hoge woningnood zijn grotendeels het gevolg van een forse groei in voorgaande jaren. Tegelijkertijd blijkt uit cijfers dat de instroom van (nieuwe) internationale studenten al langere tijd afneemt. Dit roept de vraag op of de Nederlandse politiek zich wel moet willen bemoeien met de instroom van internationale studenten, deze remt zichzelf immers al. Bovendien laat het rapport van SEO laat verregaande negatieve gevolgen zien bij een actieve inperking. Volgens Favier lag de daling van de instroom al in de lijn der verwachting: “de relatief harde groei van het totaal aantal internationale studenten houdt zich natuurlijk niet eindeloos vol. Ooit vlakt zo’n steile curve af.”