Foto: MissLunaRose12, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Wat is ADHD?
Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ook wel ADHD genoemd, wordt in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) omschreven als een psychische stoornis die zich kenmerkt door hyperactiviteit, impulsiviteit en aandachtszwakte.
Steeds meer volwassenen krijgen ADHD Medicatie
Lange tijd werd ADHD gezien als dat “drukke jongetje van de klas” dat niet kan stoppen met stuiteren en anderen van hun werk afhoudt. Tegenwoordig lijkt dit beeld langzamerhand te veranderen. Uit cijfers van het Centraal Bureau Statistiek blijkt namelijk dat steeds meer volwassenen, en met name vrouwen, in Nederland ADHD-medicatie voorgeschreven krijgen. In 2023 kregen 170 duizend mannen en 130 duizend vrouwen ADHD-middelen zoals methylfenidaat. In 2006 ging het nog om 0,5 procent van de Nederlandse bevolking; in 2023 was dit gestegen naar ruim 1,5 procent, wat neerkomt op een verdrievoudiging. Waarom krijgen steeds meer volwassenen (en vooral vrouwen) in Nederland ADHD-medicatie voorgeschreven?
Inhaalslag in diagnoses
Een belangrijke verklaring hiervoor is dat er een soort ‘inhaalslag in diagnoses’ plaatsvindt, waarbij veel volwassenen als kind nooit zijn getest. Zij lopen op latere leeftijd vast, bijvoorbeeld op werk of in hun relatie. Door de groeiende aandacht voor ADHD via media, boeken en sociale platforms herkennen mensen zichzelf sneller in de symptomen. Hierdoor laten steeds meer volwassenen zich testen en neemt het aantal voorgeschreven ADHD-medicatie toe. Daarnaast blijkt uit onderzoek van de Gezondheidsraad dat ADHD niet vaker voorkomt dan vroeger, maar dat de vraag naar hulp en behandeling wel sterk is toegenomen. Dit wijst erop dat ADHD tegenwoordig beter wordt herkend en vaker wordt behandeld. Ook wordt ADHD steeds meer gezien als een aandoening die niet alleen bij kinderen voorkomt, maar ook invloed heeft op het volwassen leven.
Impact op het dagelijks leven
Uit hetzelfde rapport blijkt dat volwassenen met ADHD gemiddeld meer problemen ervaren in hun dagelijks functioneren, bijvoorbeeld op het gebied van werk, inkomen en sociale relaties. Zo ook Hanneke Mijnster. Zij werd op haar 42e gediagnosticeerd met ADHD en schreef onlangs het boek “Hé, is dit ook ADHD?”. Zij geeft aan dat ADHD bij volwassenen soms ingrijpender kan zijn in het dagelijks leven dan bij kinderen. “Bij volwassenen gaat het niet meer om schoolprestaties, maar om hoe je dagelijks leven beïnvloed wordt: werk, relaties, administratie, financiën.” Zelf heeft zij dit ook op vervelende manieren moeten ervaren: “Ik vergat facturen te sturen en kwam daardoor in financiële problemen. Dan merk je ineens hoe groot de impact is van ADHD in je volwassen leven.”
Behandeling en medicatie
Door de toename in het aantal diagnoses van ADHD onder volwassenen is het aantal voorgeschreven ADHD-medicatie ook sterk toegenomen. Volgens het Geneesmiddelenbulletin is er echter weinig onderzoek gedaan naar de verschillende geneesmiddelen die zijn geregistreerd voor de behandeling van ADHD bij volwassenen. Daarom is het lastig om te beoordelen wat voor volwassenen nu het best werkt. Volgens de richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) worden middelen zoals methylfenidaat en amfetamines gezien als eerste keuze bij de behandeling van volwassenen met ADHD. Deze medicatie kan helpen bij het verminderen van symptomen zoals concentratieproblemen en impulsiviteit, waardoor het dagelijks functioneren verbetert.
Meer herkenning, maar ook vragen
De groeiende aandacht voor ADHD onder volwassenen laat zien dat er niet zozeer een ‘toename’ is van de stoornis zelf, maar van een beter begrip en herkenning ervan. Hierdoor neemt wel het aantal diagnoses toe, en dus ook het gebruik van ADHD medicatie. Dit biedt hulp voor veel mensen om alsnog om te gaan met deze stoornis. Tegelijkertijd zien we ook dat er nog te weinig onderzoek is gedaan naar verschillende geneesmiddelen. Daarom is het niet te zeggen wat de meest effectiever manier is om volwassenen met ADHD hulp te bieden.