Door de spanningen in het Midden-Oosten liggen veel schepen met olie en gas stil in de Straat van Hormuz. Ondertussen wordt de gaskraan in Nederland in een rap tempo dichtgedraaid. Toch lijken de gasprijzen in de afgelopen maanden te zijn gedaald. Hoe is dit te verklaren? En welke rol speelt de Nederlandse gaswinning hierin?
De dalende gasprijzen zijn te danken aan een milde winter en een grotere toevoer aan vloeibaar gas (LNG). De gasvoorraden zijn minder hard geslonken dan verwacht en dus nemen de prijzen af. De Verenigde Staten (VS) produceert en exporteert meer vloeibaar gas, omdat de vraag naar gas wereldwijd toe neemt. De International Energy Agency (IEA) verwacht dat de aanvoer van LNG de gasprijzen zal stabiliseren.
Momenteel is er veel gas beschikbaar, maar de voorraden zullen ook weer aangevuld moeten worden. En dat terwijl grote gasvelden in Iran worden een doelwit zijn van Israël en de VS. De vastliggende schepen bij de Straat van Hormuz raken niet alleen de Europese markt, maar legt ook de Aziatische gasaanvoer plat. Landen zullen straks moeten gaan concurreren voor gas. De Gasunie verwacht dat de gasprijs juist gaat stijgen. Want schaarste betekent hogere prijzen.
Veel landen kunnen stijgende gasprijzen deels ontwijken door beroep te doen op hun eigen noodvoorraden gas. Deze voorraden zijn echter niet eindeloos, en als de oorlog in het Midden-Oosten nog lang duurt zullen de energieprijzen toenemen. Dit kan nog lange tijd effect hebben op de wereldwijde gas- en oliemarkt, aldus de Gasunie. Zij benadrukt het belang van eigen gas om de crisis te omzeilen. En dat terwijl Nederland wil stoppen met het winnen van gas.
Waarom wil Nederland van het gas af?
In de afgelopen tien jaar is de gaswinning in Nederland flink teruggeschroefd. Afgelopen maand vonden er drie aardbevingen plaats in Drenthe en Groningen. Eén daarvan had een kracht van 3.0 op de Schaal van Richter en was hiermee de zwaarste aardbeving in Nederland in de afgelopen 25 jaar. Aardbevingen in Nederland zijn vrijwel altijd geïnduceerd, wat betekent dat ze het gevolg zijn van menselijk handelen. Ook de aardbevingen van afgelopen maand werden veroorzaakt door gaswinning in het noordoosten van het land. De schade aan huizen en onveiligheid van de bewoners wegen sterk mee in de beslissing om de gaswinning terug te dringen.
Ook plannen voor verduurzaming spelen een grote rol. Door de grote uitstoot van koolstofdioxide (CO2) bij de productie en transport draagt aardgas flink bij aan de verandering in het klimaat. Ook kan er methaan ontsnappen, een gas dat nog vele malen slechter is voor het milieu. Het grootste gasveld in Groningen is al in 2024 definitief gesloten. Het Nederlandse aardgas wordt nu gewonnen uit meer dan tweehonderd kleinere gasvelden in Drenthe, Groningen en de Noordzee. Plannen om minder gas te gaan gebruiken liggen al op tafel.
De inwoners van Groningen en Drenthe zijn blij met de plannen om de gaskraan dicht te draaien, maar de vraag naar gas is nog niet genoeg gedaald om van het gas af te gaan. Het grootste deel (ongeveer 80 procent) van de huishoudens en bedrijven in Nederland is nog sterk afhankelijk van gas. Daarom wordt gas uit het buitenland geïmporteerd. Door te stoppen met de eigen gaswinning neemt de afhankelijkheid van Nederland van andere landen toe.
Waar komt ons gas vandaan?
Nederland is op het moment voor meer dan 83% afhankelijk van gasimport. Tot de oorlog in Oekraïne met Rusland uitbrak in 2020 was het meeste geïmporteerde gas afkomstig uit Noorwegen en Rusland. Het Russische gas is toen grotendeels vervangen door gas uit de Verenigde Staten. Overig gas komt uit de golfstaten en uit Engeland. Nu de VS en Israël aanvallen uitvoeren op Iran is ook een deel van de gaslevering naar Nederland onzeker. Het gaat namelijk om een vijfde van de wereldwijde aanvoer van gas. Het grootste deel van het Nederlandse gas kan wel gewoon worden aangevoerd door pijpleidingen.
De dalende gasprijzen lijken gunstig, maar laten tegelijkertijd zien hoe afhankelijk Nederland is geworden van internationale ontwikkelingen. De Gasunie verwacht dat de gasprijzen op termijn juist zullen gaan stijgen. Zolang Nederland nog niet volledig van het gas af is, blijven internationale spanningen een directe invloed hebben op de energieprijzen.