Leiden profileert zich al decennialang als een internationale kennisstad. Die reputatie wordt steeds zichtbaarder in de samenstelling van haar inwoners: buitenlandse studenten vormen inmiddels een substantieel en groeiend deel van het stedelijke leven.
Leiden is van oudsher een studentenstad. Ongeveer één op de tien inwoners is student. In totaal studeren er rond de 40.000 studenten in de stad, verdeeld over de universiteit en hogescholen. Daarmee heeft Leiden een van de hoogste studentendichtheden van Nederland.
De Universiteit Leiden telt in totaal ruim 33.000 studenten van circa 120 nationaliteiten. Binnen die populatie is internationalisering vooral zichtbaar in de instroom. Ongeveer 23 procent van de bachelorstudenten en 35 procent van de masterstudenten komt uit het buitenland. Deze cijfers passen in een bredere trend: Nederland, en daarmee Leiden, wordt steeds internationaler.
Wat de stad onderscheidt, is de internationale diversiteit binnen die groep. Studenten komen uit alle delen van de wereld, met Duitsland als grootste herkomstland onder de internationale studenten. Daarom is in collegezalen, winkels en cafés en is Engels vaak net zo gebruikelijk als Nederlands.
De totale groep internationale inwoners groeit al jaren gestaag. Studenten spelen daarin een belangrijke rol, mede doordat universiteiten steeds meer Engelstalige opleidingen aanbieden en actief internationale werving doen.
De groei van internationale studenten brengt kansen, maar ook uitdagingen met zich mee. Economisch gezien leveren zij een belangrijke bijdrage: ze zorgen voor inkomsten via collegegeld, huisvesting en lokale bedrijven. Daarnaast versterken ze het internationale beeld van Leiden als kennis- en onderzoeksstad.
Tegelijkertijd zorgt de toestroom voor druk op de woningmarkt. Niet alleen internationale studenten zoeken namelijk een woning, en die zijn al schaars. Dit spanningsveld tussen aantrekkingskracht en leefbaarheid is een terugkerend thema in gemeentelijk beleid.
Ook sociaal en cultureel verandert de stad. De aanwezigheid van meerdere nationaliteiten verrijkt het culturele aanbod en vergroot de internationale blik van bewoners. Tegelijkertijd kan integratie een uitdaging zijn, bijvoorbeeld door taalbarrières of verschillen in studentenleven.
Dat weet ook Olga (23). Zij verhuisde vorig jaar vanuit Polen naar Leiden om de master psychologie te volgen. ‘Ik werk in een supermarkt, en vaak spreken klanten mij in het Nederlands aan als ze wat willen vragen. Als ik dan niet snap wat ze bedoelen en ze geen Engels kunnen, moet ik er altijd een collega bij halen. Ik zie dan aan hun gezicht dat ze dat vervelend vinden.’
Niet alle internationale bewoners van Leiden zijn student. Vluchtelingen en arbeidsmigranten maken ook deel uit van die populatie. Het lijkt soms alsof een groot deel van de inwoners daarmee niet Nederlands is. Dat leidt soms tot confrontaties.
‘Soms wordt mij wel eens toegesnauwd dat ik niet thuishoor in Leiden omdat ik geen Nederlands spreek,’ vertelt Olga. ‘Ik vind dat altijd heel lastig. Ik doe mijn best hier en daar wat op te pikken, en ik oefen met Duolingo. Maar het is moeilijk om te leren. Vooral omdat iedereen of naar Engels switcht, of het gesprek stopt. Ik mis plekken om mijn Nederlands te oefenen.’
Hoe de internationale bewoners meer betrokken kunnen worden bij de buurt waar ze wonen, vindt ook Olga een moeilijke kwestie. ‘In het gebouw waar ik woon worden soms wel eens gemeenschappelijke avonden georganiseerd. Dat is een leuk idee, en ik ontmoet daar vaak veel leuke mensen, maar die zijn eigenlijk zelf ook allemaal internationals. Er komen geen Nederlandse bewoners op af; die hebben hun eigen vriendengroepen of verenigingen.’
Het probleem ligt dan ook meer in de handen van de Nederlandse populatie, denkt zij: ‘Ik zie dat de motivatie er bij de internationale bewoners echt wel is. Maar we krijgen niet de kans om ons samen met de Nederlandse bevolking te ontwikkelen.’