Het aantal huishoudens in Leiden groeit en die huishoudens bestaan steeds vaker uit één persoon. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hierdoor neemt het aantal huishoudens sneller toe dan het aantal inwoners, wat de druk op de toch al krappe woningmarkt verder vergroot. Volgens data-analist Ellen Dijkstra van de gemeente Leiden zijn het vooral studenten en ouderen die zorgen voor het hoge aandeel alleenwonenden in de stad. “Er is eigenlijk niet tegenop te bouwen.”
Het aantal huishoudens in Leiden is de afgelopen tien jaar flink gegroeid: van ruim 65 duizend naar bijna 75 duizend. Tegelijkertijd wonen steeds meer mensen alleen. Inmiddels bestaat 57 procent van de huishoudens uit één persoon, duidelijk meer dan het landelijke gemiddelde van ongeveer 40 procent. Ook de gemiddelde huishoudgrootte is in die periode gedaald.
Volgens Dijkstra kan deze dalende huishoudgrootte een groot probleem vormen voor de woningmarkt. “Als deze trend zich voortzet, heb je in Leiden elk jaar zo’n 700 extra woningen nodig om alle nieuwe alleenwonenden te huisvesten.”
Net als veel andere steden heeft Leiden moeite om voldoende woningen te bouwen. Jaarlijks komen er iets minder dan duizend bij, waarvan een groot deel naar nieuwe inwoners gaat. “De mensen die in deze eenpersoonshuishoudens gaan wonen, komen vaak van buiten Leiden,” zegt Dijkstra. “Daardoor blijft er minder ruimte over voor mensen die al in de stad wonen en willen doorstromen, zoals startende gezinnen.”
Twee groepen springen eruit als het gaat om alleen wonen: studenten en ouderen. Studenten wonen vaak nog niet samen met een partner en zijn net uit huis. Tegelijkertijd neemt door de vergrijzing het aantal ouderen toe dat alleen woont, bijvoorbeeld na het overlijden van een partner. Dit geldt vooral voor vrouwen, omdat zij gemiddeld ouder worden dan mannen.
Binnen Leiden zijn er grote verschillen tussen wijken. In Binnenstad-Noord, Binnenstad-Zuid en het Stationsdistrict bestaat meer dan 70 procent van de huishoudens uit één persoon, blijkt uit data van de website Leiden in Cijfers. Volgens Dijkstra komt dit vooral doordat hier veel studenten wonen. “Dit kun je zien aan de leeftijd en het blijkt uit gegevens die wij krijgen van de Dienst Uitvoering Onderwijs.”
In woonwijken aan de rand van de stad ligt het aandeel eenpersoonshuishoudens lager, rond de 35 procent, zoals in de Merenwijk en de Stevenshof. “Dat is eigenlijk verrassend”, zegt Dijkstra, “want hier wonen relatief veel ouderen, die ook vaak alleen wonen.” Volgens haar is het hoge aandeel meerpersoonshuishoudens in de wijken te verklaren doordat er ook veel gezinnen met kinderen wonen.
In wijken met veel ouderen is de afgelopen jaren wel een duidelijke stijging te zien in het aantal eenpersoonshuishoudens, veel sterker dan in de studentenwijken. Dijkstra verwacht dat deze trend de komende jaren doorzet, omdat steeds meer ouderen alleen komen te staan na het overlijden van hun partner.
De ontwikkeling in Leiden past binnen een bredere landelijke trend. In Nederland groeit het aantal eenpersoonshuishoudens al decennialang sneller dan het aantal meerpersoonshuishoudens. En volgens het CBS zal het aandeel eenpersoonshuishoudens in Nederland de komende decennia met zo’n 4 procentpunt stijgen, van 40 procent in 2025 naar circa 44 procent in 2070.
De verschillen per gemeente zijn echter groot. Vooral studentensteden kennen een hoog aandeel alleenstaanden. In Delft en Maastricht is meer dan de helft van de huishoudens eenpersoonshuishouden. In Groningen en Wageningen ligt dat aandeel zelfs boven de 60 procent.
In kleine gemeenten zoals dorpen wonen juist veel ouderen alleen. De groei van eenpersoonshuishoudens door ouderen heeft nog andere duidelijke gevolgen voor de woningmarkt. Onderzoeksbureau RIGO stelde in een rapport uit 2024 dat veel ouderen niet willen of kunnen verhuizen naar een kleinere woning. Daardoor blijven relatief grote huizen bezet door één persoon, terwijl die ook geschikt zouden zijn voor stellen of gezinnen.
Volgens Dijkstra zal Leiden nog lange tijd te maken hebben met een dalende huishoudgrootte. “De vergrijzing neemt volgens het CBS zeker tot 2040 toe. Tegelijkertijd komen er de laatste jaren steeds meer internationale studenten naar de stad, die vaak alleen wonen en dus ook ieder een eigen plek nodig hebben.”