Samen met het Bosman-arrest uit 1995 wordt de Zaak-Diarra beschouwd als de meest baanbrekende rechtszaak in het profvoetbal. Ongeveer anderhalf jaar geleden, op 4 oktober 2024, deed het Europese Hof van Justitie uitspraak in de zaak. Welke gevolgen zien we nu eigenlijk van de zaak die zo invloedrijk zou moeten zijn?
De zaak Diarra begon in 2014 met een conflict tussen de Franse voetballer Lassana Diarra en zijn toenmalige club Lokomotiv Moskou uit Rusland. Eén jaar na het ingaan van zijn contract wilde de voetballer alweer vertrekken uit Rusland. Formeel beëindigde de club het contract eenzijdig, waarna ze een schadevergoeding eiste. Die schadevergoeding bedroeg in eerste instantie 20 miljoen euro. Diarra zou zich niet aan de voorwaarden van het contract hebben gehouden. De voetballer was het niet eens met de schadeclaim en vond dat het eenzijdig beëindigen van een contract voor een speler te moeilijk was. Zo begon er een lange reeks rechtszaken die bijna 11 jaar later een uitspraak van het Europese Hof van Justitie tot gevolg zou hebben.
In de media was de uitspraak in de zaak Diarra het gesprek van de dag. Zo kopte de NOS: “Stort transfersysteem vandaag in? Bosman-arrest 2.0 kan voetbalwereld overhoop gooien.” Het AD kwam met de vraag of de zaak “een bom onder het transfersysteem” was. Andere media spraken veelvuldig over een gamechanger of een zaak met verregaande gevolgen. Ondanks Diarra’s overwinning bij het Europese Hof en de minimaal aangepaste FIFA-regels loopt de zaak nog steeds.
Stefaan van den Bogaert, hoogleraar Europees recht aan de Universiteit Leiden, werd op de dag van de uitspraak zes uur lang geïnterviewd over alle mogelijke gevolgen. Hij vertelde de media dat het oude systeem van de FIFA volgens de wet niet behouden kon blijven. Het zou voor spelers makkelijker moeten worden om hun contract te verbreken. “We zijn ondertussen anderhalf jaar verder en in feite is er nog niets veranderd”, zegt Van den Bogaert over de zaak. Spelers durven volgens de hoogleraar hun contract nog steeds niet eenzijdig te verbreken, omdat de gevolgen te groot zijn.
“In feite is er nog niets veranderd”
Er is dus nauwelijks wat gewijzigd, terwijl de FIFA na de ’tijdelijke aanpassingen’ in hun regelgeving in de zomer van 2025 met definitieve aanpassingen zou komen. Van den Bogaert ziet dat de FIFA “een potje armworstelen” begonnen is. Hij denkt dat de FIFA haar ’tijdelijke aanpassingen’ als de definitieve regelgeving beschouwt. Dat er niks is veranderd, is zorgelijk volgens Van den Bogaert. “Omdat een heel machtige, misschien zelfs dé machtigste private organisatie, het oordeel van het Hof niet volledig respecteert.”
“De FIFA speelt een potje armworstelen”
Toch zijn er in de afgelopen anderhalf jaar wel ontwikkelingen geweest met betrekking tot deze zaak. De Nederlandse Justice For Players Foundation heeft aangekondigd miljarden euro’s te eisen bij de FIFA en de KNVB. Van den Bogaert denkt niet dat deze claim iets gaat betekenen voor definitieve nieuwe regels. Ook Diarra’s eis om schadevergoedingen in augustus 2025 zal volgens de hoogleraar niet helpen om de houding van de FIFA te veranderen. Hij verwacht dat een nieuwe rechtszaak, aangespannen door een andere voetballer, meer invloed zal hebben.
Van den Bogaert hoopt dat de zaak hier niet strandt. Hij noemt de uitspraak van het Hof “kristalhelder” en vindt dat de FIFA een duidelijk, objectief en transparant schadevergoedingssysteem moet opzetten. Dan weten de spelers vooraf waar ze aan toe zijn als ze hun contract eenzijdig willen opzeggen. “Het kan goedschiks of kwaadschiks en het liefst zo snel mogelijk”, zegt Van den Bogaert over verandering van het huidige systeem. Hij verwacht dat het kwaadschiks zal gaan: “We zitten in een situatie waarin een private organisatie bijna het Hof van Justitie uitdaagt.” Om te proberen de FIFA te temmen, zal er dus een nieuwe atleet aan de bel moeten trekken.