Oude universiteitsgebouwen laten geen leegtes achter in de stad. Integendeel, het worden vaak moderne woningen.
Begin februari opende de nieuwe locatie van de Universiteit Leiden en de Technische Universiteit Delft (TU Delft) in het oude V&D pand aan het spui in Den Haag. Een oud winkelpand is her ontwikkeld tot universiteitsgebouw in het midden van de stad. In Delft gebeurt het tegenovergestelde. Oude universiteitspanden worden ontwikkeld tot woningen of gebouwen met een maatschappelijke functie. Na de recente verkoop van de oude scheikunde en de oude mijnbouwkunde faculteit, staat nu het oude gebouw van Technische Botanie aan de Julianalaan op het lijstje om verkocht te worden door de universiteit. De bestemming van het pand is alleen nog niet duidelijk.
Veel oude universiteitsgebouwen zijn ontworpen voor een onderwijsfunctie en niet direct bruikbaar voor een ander doel. In de eerste jaren zat de TU Delft in bestaande panden. Vanaf de oprichting in 1848 was de universiteit gevestigd aan de Oude Delft 95 en in de jaren erna zijn er veel bestaande panden aangekocht. Verschillende jubileumboeken van de universiteit laten zien dat de TU Delft vanaf het einde van de negentiende eeuw eigen gebouwen is gaan bouwen. Nieuwe bouwruimte was er begin vorige eeuw in overvloed aan het zuiden van de stad en de universiteit bewoog zich langzaam naar het zuiden. De oude panden in de stad lieten geen leegte achter, maar hebben allemaal een nieuwe functie gekregen.
Strategisch Masterplan
Een eerste grote verkoop- en transformatieronde vond plaats in 1995 na de invoering van een nieuwe wet. De wet Modernisering Universitaire Bestuursorganisatie maakte de universiteiten zelf verantwoordelijk voor het beheer en de ontwikkeling van gebouwen, dit was daarvoor de overheid. Bij de TU Delft werd er in de jaren daarna aan beleid gewerkt en dat resulteerde in het Strategisch Masterplan. Hierin besloot de universiteit alle panden aan de Schie te verkopen en in te richten tot woongebied met gemengde functies. Het doel hiervan, zo is te lezen in een cultuurhistorisch onderzoek uit 2018 in opdracht van de TU Delft, was de binnenstad naar de TU Delft toe te laten groeien.
Bovenstaande kaart geeft alle huidige en voormalige onderwijsgebouwen van de TU Delft weer. Er is goed te zien dat de universiteit zich naar het zuiden beweegt. De huidige data komen van de TU Delft. Historische data zijn afkomstig uit een jubileumboek uit 1930, een jubileumboek uit 1955 en het boek: De lange weg naar de Technische Universiteit Delft.
Het Strategisch Masterplan leidde tot de transformatie van de oude faculteit Weg- en Waterbouwkunde aan het Oostplantsoen en de naastgelegen oude universiteitsbibliotheek in appartementen en bedrijfsruimte. Een later voorbeeld is de transformatie van oude faculteiten aan de kanaalweg, het mijnbouwplein en de Michiel de Ruijterweg door studentenhuisvestingsorganisatie DUWO tot 900 studentenwoningen. Het project heet TU Noord en is in 2017 geopend, zo is te lezen op de website van DUWO. Recenter nog werd in 2025 de oude Mijnbouwkunde faculteit opgeleverd. Het bedrijf Royal Haskoning verbouwde dit gebouw tot kantoor. Op de plek van de oude scheikunde faculteit aan de Julianalaan komt een nieuwe woonwijk.
Herbestemming
De transformatie van oude gebouwen naar woningen komt veel voor volgens Anouk Wijnant, assistent ontwerper bij een architectenbureau. Het brengt net als nieuwbouw eigen uitdagingen met zich mee: “Aan woningbouw zitten namelijk veel eisen, bijvoorbeeld de hoeveelheid lichtinval. Dit kan bij oude universiteitsgebouwen voor een uitdaging zorgen. Collegezalen zijn grote diepe ruimtes met relatief weinig ramen. Daar kan je niet altijd eenvoudig kamers van maken.” Wel zijn er volgens Wijnant oplossingen mogelijk met bijvoorbeeld tussengangen en worden er ook wel oude scholen met grote lokalen getransformeerd tot woningen.
Julianalaan 67 in Delft
De verkoop van het oude gebouw van Technische Botanie, ook wel gebouw vijf, aan de Julianalaan 67 staat voor de komende tijd op de planning. Het proces bevindt zich in een vroeg stadium en de afdeling omgevingsmanagement van de TU Delft laat weten nog niet inhoudelijk in te kunnen gaan op de herbestemming van het pand. Op de website van de TU Delft is te lezen dat de universiteit zoekt naar een nieuwe invulling die past bij de buurt en de naastgelegen botanische tuin.