In steeds meer landen klinken de alarmbellen om socialemediagebruik onder kinderen in te perken. Maar wat is de beste manier om dat te doen? Terwijl de discussie doorgaat, kijkt iedereen naar Australië: het eerste land ter wereld dat een verbod invoerde.
Het ene na het andere filmpje vliegt je scherm binnen, speelt tien seconden af en vliegt weer door. Na twee uur schrik je van de tijd en heb je geen idee meer wat je allemaal gezien hebt. Herkenbaar? Voor veel kinderen en tieners in ieder geval wel. In de leeftijd besteden gemiddeld wel vijf uur per dag aan sociale media. Dit intensieve gebruik van de ‘socials’ door jongeren hangt volgens onderzoeker ook samen met de verslechterende mentale gezondheid van deze leeftijdsgroep. Dat vertelde psycholoog Thijs Launspach twee jaar geleden al bij BNR.
Launspach is voorstander van een socialemediaverbod voor kinderen tot zestien jaar. “Heel terecht zeggen we: we doen alcohol niet onder de achttien, sigaretten mag je ook niet onder de achttien, voor een telefoonabonnement moet je toestemming van je ouders hebben omdat het risico’s met zich meebrengt. Maar die veertienjarige die zeven uur per dag op TikTok zit op z’n kamer en van alles ziet, waar we totaal geen weet van hebben, dat vinden we het probleem van die veertienjarige zelf.” Launspach ziet in sociale media voor jongeren bijvoorbeeld een verhoogd risico op negatief zelfbeeld, eetstoornissen, angsstoornissen. “Als mensen later beginnen met intensief gebruik van sociale media, is dat effect minder groot.”
Inmiddels zijn sociale media voor Australische kinderen tot zestien jaar verboden. Het verbod is sinds 10 december 2025 van kracht. Daarmee is Australië het eerste land dat deze stap waagt, maar over de hele wereld overwegen landen om zo’n verbod in te voeren. Australiëcorrespondent Meike Wijers vertelde in februari bij podcast De Dag over hoe het na twee maanden gaat met het verbod.
Vooral de praktische uitvoering blijkt nog haken en ogen te hebben. De leeftijdscontrole, die socialemediabedrijven zelf moeten uitvoeren, werkt namelijk slecht. Gezichtsscans schatten kinderen vaak te oud in, het is makkelijk om een valse leeftijd op te geven of kinderen kunnen met een nieuw account alsnog het sociale medium gebruiken. “Een grote meerderheid van de kinderen heeft nog steeds gewoon toegang tot hun account”, aldus Wijers. “Sommige kinderen erkennen dat het best verslavend is, dat ze heel veel scrollen en dat er dus best wel wat problemen zijn met sociale media. Maar als het niet werkt voor iedereen, dan werkt het eigenlijk helemaal niet.”
Los van de praktische bezwaren pleiten sommige mensen sowieso tegen zo’n socialemediaverbod. Er zijn ouders die vinden dat de overheid op hun stoel gaat zitten: ze hechten waarde aan hun vrijheid om zelf opvoedkeuzes te maken over het socialemediagebruik van hun kinderen. Ook is een veelgehoord argument dat volwassenen jongeren niet moeten verbieden om sociale media te gebruiken, maar hen moeten leren dat veilig te doen. Sociale media hoort volgens hen tegenwoordig zo bij de wereld, dat we niet moeten proberen dat terug te draaien.
Al sinds de eerste jaren van de eenentwintigste eeuw blijven tieners met elkaar in contact via websites en apps zoals MSN, MySpace, Instagram en Snapchat. Voor veel tieners zijn deze platforms dus ook als communicatiemiddel niet weg te denken. Volgens tegenstanders van het verbod moeten volwassenen daarom kinderen begeleiden terwijl ze op jonge leeftijd kennismaken met de digitale wereld, inclusief sociale media.
Bekijk hier hoe sociale media opkwam en integreerde in de samenleving:
Ondanks de praktische tegenslagen is het verbod in Australië geen totale mislukking. “Mensen gaan meer naar buiten en genieten meer van hun leven”, vertelde een tiener tegen Wijers. Ook weerhoudt het verbod jonge kinderen ervan om vroeg aan sociale media te beginnen en brengt het verbod verandering teweeg in de Australische samenleving. Langzaamaan wordt er anders gesproken over en gekeken naar het gebruik van sociale media.
Ook in Nederland is deze ontwikkeling al zichtbaar. Zo adviseert de overheid bijvoorbeeld een minimumleeftijd van vijftien jaar voor sociale media zoals Instagram en TikTok. Ben je zelf die leeftijd gepasseerd, maar toch ontevreden over je socialemediagebruik? Dan kun je bijvoorbeeld je meldingen uitzetten, je sociale media op vaste tijden bekijken of op zoek gaan naar een vervangende activiteit. Minder scrollen, meer leven.