Vorig jaar was het zover: het veelbesproken wietexperiment ging van start. Vanaf 7 april 2025 is het mogelijk legale wiet te kopen in 10 deelnemende gemeenten. Hoe gaat die proef tot nu toe?
Nederland telt ongeveer 565 coffeeshops verspreid over 102 gemeenten. De overheid gedoogt dat die coffeeshops cannabis aan klanten verkopen. Dat betekent dat zij onder strenge voorwaarden wiet en hasj kunnen verkopen. In de jaren 70 is dit gedoogbeleid voor de verkoop van cannabis in coffeeshops ingevoerd om de markten voor harddrugs en softdrugs te scheiden. Maar de productie en aanlevering van cannabis is wél nog illegaal. En die illegaliteit brengt problemen met zich mee, bijvoorbeeld binnen de openbare orde, de volksgezondheid en criminaliteit.
In 2017 sprak het kabinet daarom af om het wietexperiment te gaan uitvoeren in 10 gemeenten. Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Voorne aan Zee, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad doen mee aan de het experiment. Alle coffeeshops in deze steden (79 in totaal) doen mee aan de wietproef.
De eerste reacties waren gemengd. Coffeeshophouders vonden het een stap in de goede richting; het zou hun vakgebied legitimeren. Maar er waren ook zorgen. Coffeeshops in deelnemende gemeenten zouden worden voorgetrokken, en dit zou leiden tot oneerlijke competitie.
Ook wietgebruikers zelf waren niet meteen onder de indruk. De kwaliteit en sterkte van de wiet zou veel minder zijn. In een video voor PowNed probeert ‘De blowkoning van Den Haag‘, Ed Penning de Vries, de nieuwe wiet in een blinde proef uit. Tegen zijn eigen verwachtingen in lukt het hem niet om de staatswiet te onderscheiden van wiet die via de achterdeur wordt geleverd.
De discussie over kwaliteit en concurrentie tussen de coffeeshops is nog lang niet voorbij. Maar het experiment lijkt nu om heel andere redenen toch stuk te lopen. Omwonenden van de kassen klagen over de enorme stank die hun huizen in waait. Er zijn al meer dan 2.100 meldingen gedaan door 300 verschillende omwonenden, schrijft HLN. En die klachten komen er niet voor niets: uit metingen blijkt dat de stank echt te sterk is.
De omwonenden klagen over hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid en stress. Wil en Rob Barendrecht wonen op 150 meter van de kwekerij en zijn daarmee de directe buren van de teler. Zij delen hun ervaringen met het AD: ‘Door de stank zijn nu al drie zomers verknald. We kunnen niet buiten zitten, de ramen moeten altijd dicht.’ Ook beïnvloedt het hun mentale gezondheid. ‘Het beheerst je hele leven. Een verjaardag of een tuinfeestje is er niet meer bij.’
Voor wie staatswiet liever overslaat, is zelf een plantje kweken altijd nog een optie. Omdat kweken nog altijd illegaal is, is het telen van vijf hennepplanten of minder is weliswaar verboden, maar wordt het niet strafrechtelijk vervolgd. Wel kunnen de planten in beslag worden genomen; vaak gebeurt dat bij overlast. Cannabislegende Soma heeft voor alle kwekers een advies: “Zorg natuurlijk goed voor je planten, voordat je gaat oogsten. Let op dat de aarde goed afwatert en niet te nat is. Breng je planten als het nodig is naar binnen om het dak boven je hoofd met ze te delen. Een heerlijke geur zal wellicht je huis vullen. Geniet er met volle teugen van, maar houd rekening met je buren. De oogst moet verbinden en zeker niet voor overlast zorgen.”
