In de historisch dramafilm Neurenberg, die nog steeds is te zien in de bioscoop, staat het concept van Hannah Arendt centraal. De film is gebaseerd op de waargebeurde Neurenberg processen, waarin psychiater Douglas Kelley onderzoekt of er zoiets bestaat als een ‘nazigeest’.
In de Neurenberg processen, die plaatsvonden vanaf november 1945, stond de berechting van 24 grote oorlogsmisdadigers centraal, waaronder Hermann Göring en Rudolf Hess.
Archiefbeelden van het Proces Neurenberg in 1945. Links in beeld Herman Göring met naast hem Rudolf Hess. Foto: Lou Woudhuyzen. (CC0 1.0).
Herman Göring wordt onder toezicht gesteld van de Amerikaanse legerpsychiater Douglas Kelley. Kelley hoopt er achter te komen wat nazicriminelen onderscheidt van de rest van de mensheid.
Nadat de Neurenberg processen hebben plaatsgevonden publiceert psychiater Douglas Kelley een boek met zijn bevindingen over het al dan niet bestaan van een ‘nazigeest’. Douglas Kelley constateert dat er niet zoiets bestaat als een ‘nazigeest’, en beschrijft de oorlogsmisdadigers als gewone, rationele mensen, gevormd door macht, angst en ambitie.
Acteur Rami Malek, die in de film de rol van psychiater Douglas Kelley vertolkt. Foto: Daniel Benavides. (CC BY 2.0).
De bevindingen van Kelley vallen niet in de smaak. Het boek wordt uiteindelijk een grote flop, en psychiater Douglas Kelley berooft zichzelf van het leven met eenzelfde middel als Herman Göring, een cyanidepil. Maar “De een zijn dood is de ander zijn brood”. Filosoof Hannah Arendt onderzoekt eveneens het wezen van het kwaad, en concludeert: het zijn doorsnee mensen. Het is de banaliteit van het kwaad. Dit maakt Arendt in een klap wereldberoemd.