Wat betekent het om iemand te missen, en hoe leef je daarmee voort? In het Stedelijk Museum Schiedam worden op die vraag diverse antwoorden getoond in de expositie Missen als een ronde vorm – De kunst van het doorleven.
Het Stedelijk Museum Schiedam toont naoorlogse en hedendaagse kunst, met nadruk op Nederlandse kunstenaars en de stad Schiedam. In de herfst van 2025 opende daar de expositie Missen als een ronde vorm – De kunst van het doorleven, die nog te zien is tot en met 1 maart 2026. In deze tentoonstelling presenteren meer dan dertig kunstenaars uit binnen- en buitenland werken die onderwerpen zoals verliezen, missen en herinneren verbeelden. De expositie nodigt je uit om rouw te zien als een ronde vorm. Gemis wordt niet geportretteerd als een verhaal met een begin en een einde, maar als een cirkel: het keert keer op keer terug en vindt zo een plek in ons dagelijks leven.
De tentoonstelling is geïnspireerd op het gelijknamige boek van schrijver, curator en docent Hanne Hagenaars, die als gastcurator aan de expositie verbonden is. In haar boek onderzoekt Hagenaars aan de hand van kunstwerken hoe mensen omgaan met het gemis van dierbaren, en hoe herinnering kan helpen om iemand bij je te houden. Het boek beschrijft verlies niet alleen als een leegte, maar vooral als een manier van doorleven.
Doorleven kent vele vormen
De tentoonstelling toont uiteenlopende interpretaties van dit doorleven. The Survival of the Faintest van Doina Kraal is daar een indringend voorbeeld van. Nadat haar grootmoeder Lola overleed, maakte Kraal dit kunstwerk als ode aan haar: persoonlijke spullen van Lola zweven in de ruimte, als tastbare herinneringen aan haar leven. Met deze wolk van onder andere een nachtkastje, trompet en droogrek wordt Lola herdacht en leeft ze voort.
Met haar installatie Ghosts Don’t Like New Things werpt Minne Kersten een ander licht op het doorleven. Het werk doet denken aan een enge, spookachtige zolder. Zo laat Kersten zien dat voortleven niet altijd zacht of troostend is; gemis kan als kwellende geesten terugkeren.
Een ander opvallend werk is Tela Bordada São Paulo van Teresa Margolles. Margolles richtte zich op geweld tegen transgender vrouwen in Brazilië en maakte een borduurwerk als eerbetoon aan Priscilla, één van de vrouwen die door het geweld om het leven kwam. Samen met naasten en leden van de transgender gemeenschap borduurden zij figuren en symbolen op witte doeken. Deze hebben ze over het plaats delict gesleept en zijn als het ware bevuilt door de moord. Het borduurproces bood ruimte om samen te spreken over het verlies en maakte zichtbaar hoe – de herinnering aan – Priscilla voortleeft in de gemeenschap. Margolles laat op deze manier zien hoe het doorleven ook gezamenlijk geschiedt.
Als afsluiting van Missen als een ronde vorm is in de Stadsgalerij van het museum een co‑creatieproject met Schiedammers te zien. In De liefde achter missen vertellen negen inwoners openlijk over hun ervaringen met verlies; van het missen van een dierbare tot het gemis van hun thuisland. Samen met kunstenaar Efrat Zehavi, die zelf ook in de expositie te zien is, werkten zij aan kleibeelden die hun verhalen verbeelden. Op deze wijze worden Schiedam en haar inwoners ook betrokken in het doorleven.
Missen als een ronde vorm laat zien dat gemis voor ieder iets anders betekent, maar uiteindelijk in ieder voortleeft. We staan allemaal op met dat wat we missen en zullen er ook weer mee naar bed gaan. Door dit op diverse wijze tentoon te stellen vraagt de expositie ons om stil te staan bij verlies en hoe we – desondanks – doorleven.