Achtergrond met tijdlijn
Van cheques en cash naar creditcards en chips
15 april 2024
Milou Linnartz
Student Nederlandse Taal en Cultuur en minor Journalistiek & Nieuwe Media

In de uitzending van 13 april van het programma Even Tot Hier halen Jeroen Woe en Niels van der Laan flink uit naar het Koop Nu, Betaal Later-betaalsysteem van Klarna. Het meest recente rapport van Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwen dat er 600 duizend betalingen gedaan zijn via een betaal later-systeem door minderjaren, terwijl dit verboden is. Waarom is deze manier van betalen zo populair en welke betaalvormen gingen hieraan vooraf?

Ongeveer 97% van de Nederlanders shopte online in 2023 (Afbeelding van Unsplash, rupixen (CC0))

Vroeger moest je voor de betaalautomaten naar de bank toe, maar zelfs toen werd er over het algemeen meer betaald met cheques. Dit is een uitbetaling die iemand vanuit zijn eigen rekening bij de bank doet aan de geadresseerde van een cheque. In het algemeen werd dit gebruikt om grotere aankopen, zoals een auto of een huis, voor te bereiden. Deze methode van betalen is in de jaren negentig afgeschaft. Een aantal jaren geleden is er een nieuwe technologie ontstaan: de PIN. In 1985 is de eerste betaling middels een kaartsysteem gedaan, de verdere werking hiervan wordt in de tijdlijn uitgelegd.  Een andere betalingsmethode die vandaag nog steeds wordt gebruikt, is de creditcard. Deze is in 1957 geïntroduceerd door Diners Club en is een vorm van krediet, waardoor je niet op het moment zelf hoeft te betalen. Een creditcard kan gekoppeld worden aan een spaarsysteem, waar aan de hand van uitgaves gekoppeld, de kaarthouder kortingen en prijzen kon ‘sparen’.

Na 2000

Sinds 1 januari 2002 is Nederland overgestapt van de gulden naar de euro, waardoor bijvoorbeeld wissel-/reischeques, die om te wisselen voor een andere munt bijna overbodig zijn geworden binnen Europa. Een universeler betaalmiddel is de cryptocurrency, die bekend staat als Bitcoin. Sinds zijn invoering in 2009 is deze vorm van online betalen zonder bank steeds serieuzer geworden en bieden meer instanties het aan als manier van betalen. Hoewel Nederlanders over het algemeen meer fan zijn van de pinpas, zijn er sinds 2015 meer pinbetalingen gedaan dan cash, meldde de Nederlandsche Bank. Dit is het gevolg van het feit dat je code niet hoeft in te voeren bij kleine bedragen onder een zelf vooraf ingesteld bedrag.

Nu

Hoewel pasjes langzaam overbodig worden, ontwikkelen banken nieuwe kaarten waar wereldwijd mee betaald kan worden. Sinds de afgelopen jaren is het moeilijker geworden om nog contant te betalen, sommige winkels willen geen fysiek geld in hun winkels behouden om dieven tegen te houden. Dit beperkt alleen wel de mogelijkheden van ouderen en daarom wordt er actie gevoerd voor een wet waar een winkelier verplicht wordt cash te accepteren. Volgens de rijksoverheid kan een instantie alleen met bijzonder goede reden cash-betalingen weigeren.

‘Juist kleine tot middelgrote bedrijven hebben baat bij betalen via de telefoon.’ – Woordvoerder CCV Group Door van der Wiele

Er is sinds 2015 veel veranderd op het gebied van pasjes en apps, tegenwoordig bieden vele banken het aan om via de app in de telefoon te betalen. Dit zou moeten bijdragen aan het ‘democratisering’ van contactloos betalen, volgens het trendrapport van CCV Group, een bedrijf dat verantwoordelijk is voor de veiligheid van een groot deel van de pinbetalingen binnen Europa. ‘Juist kleine tot middelgrote bedrijven hebben baat bij betalen via de telefoon, want nu kunnen zonder extra materiaal en hardware te kopen. Dat scheelt tijd en geld, terwijl er qua veiligheid niks wordt opgeofferd ’, aldus woordvoerder Door van der Wiele van CCV Group.

Kritiek

Door de jaren heen kwam er vaak kritiek zodra een nieuw betaalsysteem werd geïntroduceerd. Meestal kwam dat uit angst voor de technologie, maar onlangs is  de nieuwe omstreden vorm van betalen het Buy Now, Pay Later-systeem (BNPL) slecht in het nieuws gekomen. In het rapport van AFM waarschuwt voor de vatbaarheid van jongeren voor uitstel van betaling. Door hoge rentes en boetes bij het niet op tijd betalen, bouwen ze al snel een hoge schuld op. Daarnaast controleren bedrijven als Klarna niet streng genoeg op de leeftijd van jongeren, terwijl het verboden is om onder de achttien gebruik te maken van dit soort betalingsmiddelen.

Wat de tand des tijds wel kan weerstaan wat betreft betalingsmethodes is onvoorspelbaar, maar het is wel aanneembaar dat de toekomst ligt bij het contactloos betalen. Dat heeft sinds corona een enorme boost gekregen en het gebruik hiervan is alleen maar gestegen. Wat als paal boven water staat is dat er alles aangedaan wordt om het afrekenen een fluitje van een cent te laten maken.

Voor meer informatie over de gevaren van achteraf betalen, bekijk de video-explainer van de NOS hieronder:

15 april 2024 |
Milou Linnartz
Student Nederlandse Taal en Cultuur en minor Journalistiek & Nieuwe Media