Datavisualisatie
Hierdoor verspreidde EénVandaag foute informatie
12 februari 2024
Thijs Lips
Minor student Journalistiek en Nieuwe Media
EénVandaag bezig met een item
Foto: Roel Wijnants (CC BY-NC 2.0 DEED)

Op 3 februari ging EénVandaag de mist in vanwege een formuleringsfoutje. Hierdoor hebben zij onbewust onjuiste informatie verspreid. Ook door de visualisatie die gelijktijdig met de uitspraak getoond werd, lijkt het erop dat ze zich niet bewust zijn van hun ongelukkige formuleringskeuze.

Uitspraak
”In 2022 werden 48 vrouwen vermoord blijkt uit cijfers van het CBS. Van alle vrouwen die werden gedood, was de dader in 60% van de gevallen hun ex of partner. Bij mannen was dat slechts vier procent.”

Oordeel
Niet bewezen en onduidelijk geformuleerd.

Bron van bewering
Eerder deze maand beweerde EénVandaag dat 48 vrouwen zijn vermoord in 2022 waarvan 60% door hun (ex-)partner volgens data van het CBS. EénVandaag legt in deze uitzending uit dat vrouwen vaak het slachtoffer zijn van femicide. Dit betekent dat mannen vrouwen doden of vermoorden, omdat ze vrouw zijn. In vergelijking worden mannen een stuk minder vaak gedood of vermoord door een vrouwelijke ex of partner, stelt EénVandaag.

Waarom dit onbewezen is
Het CBS publiceerde geen cijfers over het aantal vrouwelijke slachtoffers van moord en doodslag door een (ex-)partner in 2022. Wel deelde het CBS data over het aantal vrouwen die gedood of vermoord zijn tussen 2018 en 2022. Ook vermeldde ze dat 58,5% van het totaal aantal vrouwelijke slachtoffers is gedood of vermoord door een ex of partner.


Wat is wel bewezen?

Volgens het CBS zijn 217 vrouwen (43+44+44+38+48) gedood of vermoord tussen 2018 en 2022. Zie hieronder.

Van die 217 vrouwelijke slachtoffers was 58,5% gedood of vermoord door een (ex-) partner. Dit zijn omgerekend 127 vrouwen. Dus het is alleen bekend hoeveel procent en hoeveel vrouwen zijn gedood of vermoord door een ex of partner over de periode van 2018-2022. Het is onbekend hoeveel procent of hoeveel vrouwen zijn gedood of vermoord door een ex of partner in 2022. De formulering en bijgevoegde animatie leiden de kijker op een verkeerd spoor.

Waarom dit onduidelijk geformuleerd is

De uitspraak is dat 48 vrouwen zijn vermoord door hun ex of partner in 2022. Daarna zegt EénVandaag dat 60% van alle vrouwen is vermoord door hun ex of partner. Dus het lijkt dat 60% van die 48 vrouwen in 2022 zijn vermoord door een (ex-)partner. Dit zou 0,6*48 = 28,8, dus afgerond 29 vrouwelijke slachtoffers zijn. Dit klopt niet.

Daarnaast is deze bewering verkeerd geformuleerd, omdat de data van het CBS niet slechts over ‘moord’ gaat, maar ook over ‘doodslag’.

Hoe is het wel duidelijk geformuleerd?
Het is waar dat 48 vrouwen zijn gedood of vermoord in 2022, maar de genoemde zestig procent is niet van deze 48. Die zestig procent is namelijk genomen van het totale aantal gedode en vermoorde vrouwen in de periode 2018 tot 2022. Het is dus zestig procent van 217 (43+44+44+38+48).

De percentages 58,5 en 4,1 zijn de gegevens waar EénVandaag in haar uitzending op doelt. Maar deze cijfers betreft de periode 2018-2022. Daarom is de informatie juist in principe. Maar er ontstaat verwarring, omdat EénVandaag eerst spreekt over 2022 en de 48 vrouwelijke slachtoffers. Dus het is niet zo dat er 29 van de 48 vrouwen door hun (ex-)partner zijn vermoord in 2022. Daarentegen zijn 127 van de 217 vrouwen (=58,5%) door hun (ex-)partner gedood of vermoord in 2018-2022. Kortom, het blijft onbekend hoeveel vrouwen zijn gedood of vermoord door hun (ex-)partner in alleen 2022.

Bovendien is de uitspraak incorrect geformuleerd, want het CBS benoemt het aantal slachtoffers door moord of doodslag. Moord en doodslag zijn twee verschillende begrippen. Er is sprake van moord wanneer iemand een moordplan maakt en die uitvoert. Daarentegen vindt doodslag plaats als iemand bewust een persoon in een opwelling doodt.

EénVandaag heeft het alleen over ‘vermoorden’ of ‘moord’. Dit sluit het aantal of percentage slachtoffers uit die door doodslag om het leven zijn gekomen. Terwijl de data inclusief bestaat uit slachtoffers door doodslag (zowel de data over het totaal aantal slachtoffers per jaar als het totaal aantal slachtoffers door exen of partners).

12 februari 2024 |
Thijs Lips
Minor student Journalistiek en Nieuwe Media