Basisbeurs keert terug om de enorm stijgende studieschuld te dempen
4 april 2022
Lars Klopman
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media (2021/2022).
Academiegebouw Universiteit Leiden. Foto: Rudolphous (CC BY 3.0).

Studenten protesteren al jaren tegen het leenstelsel van de overheid. Ze wilden de basisbeurs terug en een compensatie voor de generatie van het leenstelsel. In het regeerakkoord van Rutte IV staat dan ook dat het leenstelsel per collegejaar 2023-2024 weer wordt vervangen door de basisbeurs. Het leenstelsel bleek vaak een grote drempel voor veel studenten om (door) te studeren. Het (her)invoeren van de basisbeurs moet daar verandering in brengen. De pechgeneratie reageert vol ongeloof op hun compensatie.

Studenten zijn blij dat ze eindelijk verlost worden van het leenstelsel en de basisbeurs terugkeert. Het leenstelsel zorgde sinds de invoering voor een enorme stijging van de studieschuld. Uit cijfers van het CBS blijkt namelijk dat, sinds de invoering van het leenstelsel in 2015, er meer dan een half miljoen mensen een studieschuld opbouwden in slechts 6 jaar. Begin 2021 hadden er 1,6 miljoen mensen een studieschuld. In begin 2015, voor het leenstelsel ingevoerd werd, waren dit 1,025 miljoen mensen. Het aantal mensen met een studieschuld stijgt elk jaar, zoals hieronder in de grafiek is te zien.

Het aantal mensen met een studieschuld kan ook komen door een toename van het aantal studenten. Toch kan men de toename niet los zien van het leenstelsel: studenten moeten nu het bedrag lenen wat ze normaliter als beurs zouden krijgen. Dat zorgt sowieso voor meer mensen met een studieschuld.

Uit onderzoek van Nibud bleek dat studenten sinds de invoering van het leenstelsel financieel afhankelijker worden van hun ouders. Zij hebben berekend dat ouders met een anderhalf modaal inkomen nauwelijks kunnen bijdragen. Wanneer de ouders niet kunnen bijdragen zijn de studenten aangewezen op het leenstelsel. Een studieschuld maakt studenten onzeker over hun toekomst. ‘Iedereen kan studeren met studiefinanciering, maar er ontstaat na afloop een grotere ongelijke situatie dan noodzakelijk is,’ aldus Nibud-directeur Arjen Vliegenthart.

Het nieuwe kabinet wil de basisbeurs herinvoeren

Basisbeurs

Het kabinet wil vanaf collegejaar 2023-2024 de basisbeurs invoeren om studenten financiële ademruimte te geven. Minister van Onderwijs Dijkgraaf verklaarde dat de basisbeurs in de ‘voorkeursvariant’ van het kabinet is vastgesteld op 255 euro voor uitwonende studenten en 91 euro voor thuiswonenden. De oppositie heeft hier kritiek op, zo zegt Kamerlid Lisa Westerveld van GroenLinks: ‘Dit is frustrerend. De basisbeurs keert terug op het niveau van 2008, terwijl de huurprijzen, collegegelden en inflatie flink zijn opgelopen.’ 

Desondanks moet de herinvoering van de basisbeurs zorgen voor een dalende trend in de enorme stijging van de totale studieschuld. In onderstaande grafiek is te zien dat de totale studieschuld bijna is verdubbeld sinds de invoering van het leenstelsel in 2015. Deze steeg namelijk van 12,7 miljard naar 24,4 miljard in 6 jaar.

Pechgeneratie

Nu de basisbeurs lijkt terug te keren is er een generatie die tussen 2015 en 2023 studeerde en al die tijd met het leenstelsel zaten. Uit plannen van het kabinet blijkt dat studenten, die tijdens het leenstelsel studeerden, een vergoeding van rond de 1000 euro kunnen verwachten. En dat terwijl de basisbeurs voor 3060 euro per jaar kan zorgen. Oud-student Judith Jansen (24) snapt niks van de lage compensatie: “Dit zijn lachwekkende getallen. Ik dacht even dat ik de Speld aan het lezen was. Ik heb niet erg veel geleend, omdat ik bewust bij mijn ouders ben blijven wonen. Maar met een basisbeurs, was ik waarschijnlijk wel op kamers gegaan.” Ze zegt het niet te begrijpen dat er zo’n lage compensatie is voor ‘slachtoffers van een politiek experiment.’

Ook Noud van Dijk (21) begrijpt niets van de lage compensatie. “Ik moest wel in een studentenhuis wonen, want ik studeer in Leiden en mijn ouders wonen in Friesland. Dat betekende voor mij dat ik automatisch veel moest gaan lenen, om de huur te kunnen betalen. Ik vind het wel oneerlijk dat ik er net tussen val en dan zo weinig compensatie krijg.”

Voor studenten die vanaf 2023 beginnen aan een studie is het een enorme opluchting dat de basisbeurs terugkeert en ook voor de totale studieschuld zal het een positief effect hebben. Na de invoering van het leenstelsel is deze bijna verdubbeld en het politieke experiment bleek niet geslaagd. De basisbeurs keert terug om de studieschulden te verlichten, maar wel op het niveau van 2008.

4 april 2022 |
Lars Klopman
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media (2021/2022).