Datavisualisatie
Onze gezonde doelen zijn nog ver weg: Nederlanders zijn te dik en blijven roken, maar minderen alcohol
28 maart 2022
Arend Viëtor
Student minor Journalistiek & Nieuwe Media (2021/2022)
Een op de twee Nederlanders heeft overgewicht. Foto: Pexels (CC0).

De gezondheid van Nederlanders verbeterde nauwelijks in de afgelopen jaren. De helft van de bevolking heeft overgewicht, twintig procent van de Nederlanders rookt en een op de twaalf volwassenen is een zware drinker. De doelstellingen van de overheid om Nederland gezonder te maken, zijn nog lang niet in zicht, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

In 2018 sloot de Rijksoverheid samen met zo’n zeventig maatschappelijke organisaties het Nationaal Preventieakkoord. Overgewicht, roken en drinken zijn daarin de drie focuspunten. Deze drie onderdelen van een ongezonde leefstijl moeten aangepakt worden. Met voorlichting, prijsprikkels en het verbieden van reclames en stuntprijzen, hopen de betrokken organisaties in 2040 concrete doelen te bereiken, zoals een halfvering van de obesitas patiënten, een rookvrije generatie en geen alcoholgebruik meer onder de 18 jaar. Vier jaar later lijken de meeste ambities te hoog gegrepen. Alleen de daling van alcoholgebruik ligt op koers.

Overgewicht

Het aantal Nederlanders met overgewicht daalde sinds 2018 nauwelijks, van 50,2% naar precies 50%. Dit had volgens de doelen van de overheid op zijn minst 48,5% moeten zijn om het streven uit het preventieakkoord in 2040 te behalen. Als de daling van afgelopen vier jaar niet versnelt, is ook in 2040 bijna nog steeds de helft van de Nederlanders te zwaar. De doelen uit het preventieakkoord liggen veel lager: de overheid streeft naar overgewicht onder maximaal 38% van de bevolking in 2040.

Obesitas en overgewicht zijn na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten. Bijvoorbeeld hartfalen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 komen in veel gevallen voort uit overgewicht. Naast dat mensen minder lang leven (obesitaspatiënten leven drie jaar korter dan gemiddeld), zorgt een zwaarder Nederland ook voor hogere maatschappelijke kosten. Daarom wil de overheid overgewicht aanpakken.

Roken

Ook de daling van het aantal rokers gaat stroever dan gehoopt. Als de daling van de afgelopen vier jaar niet versnelt, rookt in 2040 ongeveer een op de tien Nederlanders nog steeds. Het streven uit het preventieakkoord lag bij een op de twintig, twee keer zo laag. Bij het opstellen van het preventieakkoord mocht de tabaksindustrie als een van de weinige sectoren niet aan tafel, maar zelfs dat heeft dus niet genoeg geholpen.

Alcohol

Een positiever beeld geven de cijfers van het alcoholgebruik. Het aantal zware drinkers nam sinds 2018 af met zelfs iets meer dan gehoopt, van 9 naar 8,3 procent. Als deze daling zich de komende jaren doorzet, doen we het in 2040 één procentpunt beter dan de doelstelling.

Maatregelen nog niet effectief genoeg

De acties van de overheid en de inzet van maatschappelijke organisaties uit het preventieakkoord lijken tot nu toe dus niet succesvol. Toch is er wel een aantal maatregelen getroffen. Begin 2020 gingen de accijns op tabak omhoog, schoolterreinen zijn in datzelfde jaar rookvrij gemaakt en sinds vorig jaar mogen stuntaanbiedingen op alcohol niet meer. In de toekomst wil dit kabinet ook een suikertaks invoeren.

Zo'n suikertaks lijkt te werken in andere Europese landen, zoals Groot-Britannië en Frankrijk. Maar of het uiteindelijk echt kan zorgen voor de sterke daling die de overheid voor ogen heeft, is nog maar de vraag. In alle Europese landen, ook landen met een suikertaks, heeft nog steeds een groot deel van de bevolking overgewicht.

28 maart 2022 |
Arend Viëtor
Student minor Journalistiek & Nieuwe Media (2021/2022)