Waarom de Onderwijsraad het schooladvies wil gaan afschaffen
27 maart 2022
Mies Overtoom
Student minor journalistiek en nieuwe media 2021-2022 Bachelor: South and Southeast Asian Studies

In Nederland willen wij dat ieder kind op school dezelfde kansen krijgt. Dat dit nog niet voor ieder kind de realiteit is heeft de documentaireserie Klassen Nederland laten zien. Als het nu dan toch nog steeds bepalend is voor het schooladvies van een kind wat voor inkomens ouders verdienen, en of een kind van hoogopgeleide huize komt, welke oplossingen zijn er dan mogelijk dat dit niet meer bepalend hoeft te zijn? De Nederlandse onderwijsraad komt met een advies: later selecteren, beter differentiëren’

De documentaireserie Klassen, een van de tot best uitgeroepen series van 2020 van Ester Gould en Sarah Sylbing breekt met het idee dat in Nederland ieder kind gelijke onderwijskansen heeft. De serie maakt duidelijk dat verschil in welvaart en opleiding van ouders wel zeker invloed heeft op het schooladvies dat kinderen in groep 8 krijgen. Het is moeilijker voor kinderen met een ingewikkelde thuissituatie of met ouders die beperkte financiële middelen hebben, om terecht te komen op het voor hen geschikte onderwijsniveau. Nu komen leerlingen met dezelfde kwaliteiten en capaciteiten maar met verschillende achtergronden niet altijd op hetzelfde onderwijsniveau terecht. Hoe kan dit opgelost worden?

Nieuw advies Onderwijsraad

Om meer gelijke onderwijskansen te creëren heeft de Onderwijsraad vorig jaar een nieuw voorstel opgesteld: ‘Later selecteren, beter differentiëren’. In dit advies komt de cito-toets en het schooladvies in groep 8 te vervallen, hierdoor gaan kinderen zonder selectie door naar het voortgezet onderwijs. Op het voortgezet onderwijs volgt een periode van drie jaar waarin leerlingen samen les volgen, en de niveaus van vakken aansluiten bij wat past bij de capaciteiten van de leerling. Het selectiemoment voor het onderwijsniveau van de bovenbouw zou moeten bestaan uit meerdere toetsmomenten en adviezen van verschillende leraren. Hierdoor kan gericht trainen en oefenen voor ‘meting’ toetsen worden voorkomen en kunnen niet een of twee leraren beslissen over het niveau van het schooladvies voor een leerling.

In deze grafiek zie je dat kinderen waarvan de ouders in de hoogste inkomensgroep zitten, ook het meest vaak vwo als schooladvies krijgen. Dit wil niet zeggen het inkomen van ouders de enige verklaring of oorzaak is van het advies voor het schoolniveau, maar op basis van deze grafiek er is wel een patroon te zien.  

Versterking kansenongelijkheid door corona

De coronacrisis heeft deze kansenongelijkheid alleen maar versterkt. Niet alle kinderen konden thuis door hun ouders geholpen worden of hadden een laptop beschikbaar. Om de door de coronacrisis opgelopen leerachterstand in te halen blijkt er steeds meer animo te zijn voor bijles, maar niet ieder gezin kan dit betalen. Er zijn veel initiatieven opgezet waarmee er wordt geprobeerd om ervoor te zorgen dat ieder kind evenveel kansen krijgt, ongeacht het inkomen van de ouders. Zo geeft Naroa (20) bij de Onderwijswinkel een keer per week vrijwillig bijles aan kinderen waarvan de ouders het niet kunnen betalen. ‘Kinderen waarvan de ouders slecht Nederlands spreken hebben tijdens corona een extra achterstand opgelopen, als de ouders de taal amper spreken wordt het heel erg moeilijk gemaakt om je kind te kunnen helpen'

Deze grafiek geeft een overzicht van de stijgende vraag naar bijles en de daarbij behorende uitgaven.

Selectie op vroege leeftijd

Naast bijles is vroege leeftijd waarop kinderen worden geselecteerd voor een bepaald schooladvies nadelig voor gelijke onderwijskansen. Vroege selectie pakt vaker nadelig uit voor ‘jonge leerlingen’ die vroeg in het schooljaar jarig zijn, leerlingen met minder gunstige sociaaleconomische achtergronden en laatbloeiers. Volgens de Onderwijsraad worden leerlingen van wie de ouders wetenschappelijk zijn opgeleid hoger geplaatst in het voortgezet onderwijs, blijven minder vaak zitten en stromen na het diploma vaker door binnen het voortgezet onderwijs. Het verloop van de schoolloopbaan is hierdoor afhankelijker geworden van het opleidingsniveau van ouders, en leerlingen met laagopgeleide ouders hebben hierdoor minder kansen. Door kinderen later te selecteren kan de achtergrond van ouders mogelijk minder belangrijk worden, en er dus minder kansenongelijkheid bestaan in het Nederlands onderwijs.

Deze grafiek geeft een overzicht van welke schooladviezen kinderen krijgen en bij welke inkomensgroep hun ouders horen. Op basis van de grafiek blijkt kinderen met ouders met een hoger inkomen, vaker een hoger schooladvies krijgen. 

27 maart 2022 |
Mies Overtoom
Student minor journalistiek en nieuwe media 2021-2022 Bachelor: South and Southeast Asian Studies