Sinds vrijdag 25 februari is aan het overgrote deel van de coronamaatregelen, na een duur van bijna twee jaar, een einde gekomen. Al vrij snel aan het begin van de pandemie begonnen de eerste protesten tegen de maatregelen. Sommige protesten hadden een grotere impact op de maatschappij dan andere protesten. Van avondklokrellen tot de #ikdoenietmeermee: hier een overzicht van de meeste spraakmakende protestacties van de afgelopen twee jaar.
Sinds het voorjaar van 2020 heeft het grootste deel van de wereld, waaronder Nederland, te maken gehad met maatregelen om de verspreiding van het virus Covid-19 in te dammen. Deze maatregelen waren gericht op het verminderen van sociale contacten en het houden van afstand. Dit had gevolgen dat de meeste openbare plekken en evenementen voor langere tijd gesloten moesten blijven of dat er beperkende maatregelen golden, de zogenoemde lockdown. Deze maatregelen waren bijvoorbeeld het gebruik van een mondkapje of coronatoegangsbewijs maar ook een lockdown en avondklok. Dit leidde tot weerstand bij kleine groepen in de samenleving. Maar wanneer begonnen de eerste protesten en hoe heeft het verzet zich ontwikkeld tijdens de pandemie?
Een van de echte protesten vond plaats op 28 april 2020, ruim een maand sinds het begin van de maatregelen. Op dit protest kwamen ‘slechts’ 100 tot 200 mensen af. Ze stonden op ’t Plein met spandoeken met daarop teksten als ‘leven voor de dood’ en ‘stop de lockdown’. Er waren, naast anti-lockdowndemonstranten, ook mensen die tegen het uitrollen van het 5G-netwerk zijn. De actie verliep rustig. Er werd niemand opgepakt en rond 14 uur had de politie de laatste mensen naar huis gestuurd. Een week na het eerste protest, dat relatief rustig verliep, begonnen eigenlijk de protesten die al snel uitliepen tot rellen. Op 5 mei 2020 werd, ondanks dat het protest niet was aangemeld, een demonstratie van 300 mensen gehouden op het Malieveld in Den Haag. De burgemeester stond het toe, mits er anderhalve meter afstand zou worden gehouden. Op een gegeven moment zijn er toch mensen de binnenstad ingegaan en moest de ME ingrijpen. Dit leidde tot tachtig arrestaties. Vlak hierna begon het aantal demonstraties, het aantal mensen en het geweld, over de maanden toe te nemen. Ook online was er veel protest. Op 22 september 2020 postte verschillende BN’ers een filmpje waarin ze hun volgers opriepen om zich niet meer te houden aan de coronamaatregelen. Dit deden ze onder de #ikdoenietmeermee. Veel van deze BN’ers kregen nog een half jaar eerder geld van de overheid om jongeren juist op te roepen om de maatregelen te volgen.
Op maandag 14 december 2020 hield premier Mark Rutte een toespraak vanuit het Torenkamertje dat Nederland weer in totale lockdown zou gaan. Toespraken vanuit het Torentje zijn zeldzaam en worden ook alleen gegeven als een bijzondere gebeurtenis is. Tijdens deze toespraak gingen verschillende demonstranten op potten en pannen slaan. Zij wilde op deze manier de toespraak verpestten en uitten dat ze het niet eens waren met de lockdown.
Op 23 januari 2021 ging de avondklok in als nieuwe maatregel tegen de lockdown. Wie buiten kwam na 21 uur zonder geldige reden, kreeg een boete. Er was hier veel weerstand tegen en dit leidde tot rellen. Van 23 tot en met 26 januari braken in verschillende steden rellen uit wat leiden tot vernielingen. Teamleider communicatie van de Nationale Politie* zei het volgende over de eerste dag van de rellen: ”Dit was een ongekende noodsituatie. De politie moet aan Nederland uitleggen wat er aan de hand is en hoe we het gaan oplossen. Maar tegelijkertijd ben je ook heel bang dat jouw naam, en daardoor je gezin, misschien wel het doelwit worden van deze relschoppers.”
In 2021 waren ook de verkiezingen van de Tweede Kamer. Waar veel partijen besloten hun campagne klein te houden, was er een partij die juist heel groot uitpakte: Forum voor Democratie. Partijleider Thierry Baudet is van het begin een tegenstander geweest van het coronabeleid. Zijn standpunt voor de verkiezing was dan ook met name gefocust tegen alle maatregelen. Vanaf februari tot vlak voor de verkiezingen in maart trok hij naar verschillende steden met zijn ‘vrijheidskaravaan’. Hij hield toespraken, schudden handen en er was muziek. Hier kwam honderden volgers op af. Dit stond haaks op maatregelen die toen golden.
Anti-maatregelengroep Viruswaarheid, onder leiding van Willem Engel, won op 16 februari 2021 een rechtszaak tegen de overheid. Hierdoor moest de overheid de avondklok eigenlijk laten vallen. De maatregel was gebaseerd op een verkeerde wet. Dit werd dezelfde dag nog verbeterd en ook na hoger beroep bleef de avondklok van kracht. Uitzonderingen op de wet waren er wel. Geloofshuizen, zoals kerken, werden grotendeels vrijgesproken van coronamaatregelen. Dit had te maken met de Grondwet waardoor het juridische niet mogelijk is om straffen op te leggen. Het advies was om diensten online te regelen. Maar in verschillende steden werden toch massale diensten gehouden. Journalisten die verslag deden op 28 maart 2021 werden, door kerkgangers uit Urk en Krimpen aan den IJsel, geslagen en zelfs aangereden.
Op 16 december 2020 werd er bij voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge, aangebeld bij zijn huis. Een beruchte coronademonstrant wilde de minister en zijn gezin bedreigen. Een maand later stond een man met een fakkel bij het huis van Minister Sigrid Kaag. Sinds de coronacrisis is het aantal politici wat is bedreigd enorm opgelopen.
In december en januari was Nederland een van de weinig Europese landen wat wéér in lockdown ging. Dat terwijl juist de andere landen bijna geen maatregelen hadden Dit leidde tot veel frustratie in de sectoren die tijdens de hele crisis lange tijd gesloten waren. Op 15 januari 2022 gingen in veel plaatsen horecazaken open om te protesten. Op 19 januari ging de cultuursector protesteren en op 12 februari het nachtleven. In sommige plaatsen werd er door gemeentes ook niet gehandhaafd.
Voor meer informatie, zoals oorzaken, gevolgen of gerelateerde gebeurtenissen, ziet u hier in de onderstaande tijdlijn.
*Naam bekend bij de redactie