Opnieuw minder moorden in Nederland, wel meer jongeren vermoord
30 september 2021
Carlijn Kok
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2020/2021

Het Centraal Bureau van Statistiek heeft nieuwe cijfers gepubliceerd over moord en doodslag in Nederland in 2020. Opvallend: het aantal slachtoffers daalt opnieuw terwijl het aantal slachtoffers onder jongeren stijgt.

In 2020 kwamen 121 mensen om het leven door moord of doodslag waaronder 77 mannen en 44 vrouwen. Terwijl het totale aantal slachtoffers daarmee daalde met 3,2 procent ten opzichte van 2019, steeg het aantal slachtoffers van moord en doodslag onder jongeren tot 20 jaar flink: van 10 in 2019 naar 18 in 2020.

Het aantal gepleegde moorden in Nederland daalt al sinds 2005. Hoe komt dit? Marieke Liem, criminoloog aan de Universiteit Leiden legt uit: “Binnen de criminologie geldt dat het aantal moorden van man op man een goeie indicatie is voor de stijging of daling van het totaal aantal moorden.” Liem schrijft de daling van man op man moorden toe aan toenememende civilisatie: “we zijn sinds begin deze eeuw steeds minder typen geweld toelaatbaar gaan vinden in de publieke ruimte.”

Toename slachtoffers van moord onder jongeren

Terwijl het totale aantal slachtoffers met 3,2 procent daalde ten opzichte van 2019, steeg het aantal slachtoffers van moord en doodslag onder jongeren tot 20 jaar flink: van 10 in 2019 naar 18 in 2020. In de overige leeftijdscategorieën daalde het aantal slachtoffers juist.

Als het totaal aantal moorden is gedaald, waarom is het aantal slachtoffers onder jongeren dan zo fors toegenomen? Volgens Liem heeft dit niets te maken met de stijging van het aantal minderjarigen dat betrokken is bij steekincidenten? "Het gaat hier om de groep tot 20 jaar, dus niet alleen om tieners. Van deze slachtoffers van moord of doodslag gaat het in veel gevallen om kinderdoding. Deze stijging heeft dus niet zozeer te maken met criminaliteit onder jongeren op straat, maar met het aantal zaken. van kinderdoding" verklaart Liem.

Sekseverschil

Uit de cijfers van het CBS blijkt een groot sekseverschil als het gaat om de relatie van het slachtoffer tot de dader. Ex-partners zijn in meer dan de helft van de gevallen, 56,4 procent, de dader van de moord op een vrouw. Voor mannen geldt dat de relatie tot de daders het vaakst een 'kennis/vriend(in)' is, namelijk in 29,8% van de gevallen.

Het is opvallend dat in 15,2 procent van de gevallen de relatie van de mannelijke slachtoffers tot de daders in de categorie 'criminelen onderling' valt terwijl in deze categorie geen enkel vrouwelijk slachtoffer voorkomt. Bovendien hebben de mannelijke slachtoffers vaker geen connectie tot de dader, is de dader onbekend of is de relatie tot de dader onbekend.

Ook de pleeglocaties van moord of doodslag op man en vrouw verschillen. Wanneer het slachtoffer een vrouw is, wordt zij in 42 van de 44 gevallen (95 procent) binnen haar woning of die van een ander omgebracht. Vrouwen zijn in 2020 niet omgebracht tijdens werk (handel of dienstverlening) of op de openbare weg.

Huiselijk geweld

Zowel de relatie tot de dader als de pleeglocatie bevestigen dat vrouwen vaak door een bekende binnen de privésfeer worden omgebracht. Vaak gaat hier al een langere periode van huiselijk geweld aan vooraf: gemiddeld wordt er pas na 34 mishandelingen aangifte gedaan. De cijfers over huiselijk geweld zijn onvolledig omdat veel slachtoffers geen meldingen van mishandeling maken omdat ze zich schamen volgens Fonds Slachtofferhulp.

Doordat slachtoffers zich schamen blijft huiselijk geweld lastig aan te pakken voor de politie en andere hulpinstanties. "We kunnen dit probleem alleen oplossen met hulp van de directe omgeving van slachtoffers. Dus als je als buren, familie of klasgenoot huiselijk geweld vermoedt, kun je altijd gratis en anoniem contact opnemen met Veilig Thuis voor advies", zegt perswoordvoerder Jaques Happe van Veilig Thuis Utrecht. "Deze meldingen zijn onmisbaar in onze strijd tegen huiselijk geweld omdat het letterlijk achter gesloten deuren plaatsvindt."

30 september 2021 |
Carlijn Kok
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2020/2021