Achtergrondartikel
Corona in de leeshoek: de invloed van de pandemie op de boekenverkoop in Nederland
3 april 2021
Tara Pijpers
Minor studente Journalistiek en Nieuwe Media 2020-2021

boeken, boek, boekstapel, lezing, literatuur, oude boeken, wijnoogst, lezen, boekenworm, hout, meubilair, artikel, plank, multiplex
Sinds de coronatijd zijn mensen aangewezen op activiteit binnenshuis. Lezen is daar een voorbeeld van. Foto: Suzy Hazelwood (CC0 Publiek domein)

Terrassen zijn leeg en musea en bioscopen zijn gesloten. Mensen zijn, sinds de coronacrisis, aangewezen op activiteiten die binnenshuis gedaan kunnen worden. Lezen is daarmee een ideale vrijetijdsbesteding. Maar ook op de boekenverkoop heeft corona een flinke invloed gehad.

Sinds 2016 is er een stijging te zien in de omzet van de boekenverkoop in Nederland. De afzet groeit hierin mee tot 2018. In dit jaar en in 2019 is er een daling in de afzet terwijl de omzet blijft groeien. In 2020 krabbelt de afzet weer omhoog. Een reden dat, ondanks de daling in afzet, de omzet bleef stijgen is dat per 1 januari 2019 het btw-tarief voor fysieke boeken steeg van 6% naar 9%. Een stijging van 5% in de omzet van e-books heeft de algemene omzet mee omhoog gekrikt. Daarnaast gingen mensen meer non-fictie boeken kopen, die gemiddeld wat duurder zijn.

Corona zorgt voor groei, maar ook voor zorgen

In 2020, het jaar dat in het teken stond van corona, werden er 41,2 miljoen boeken verkocht. Daarmee werd er een omzet neergezet van 597 miljoen euro. Dat is een stijging in omzet van 5,9% en de afzet is met 3,7% gestegen. Waar komt die stijging vandaan?

“Lezen is belangrijk en een fijn tijdverdrijf,” zegt Wim Krings, boekenverkoper en eigenaar van boekwinkel Krings in Sittard. “Doordat alle bezoeken aan culturele activiteiten zoals musea niet mogelijk zijn, is lezen een van de weinige dingen die wel kunnen.”

Maar corona heeft niet alleen voor groei gezorgd. Het heeft boekenverkopers ook kopzorgen gegeven. “Onze omzet is behoorlijk gedaald,” zegt Krings. “Er komen geen spontane bezoekers meer en tijdens de complete lockdown moesten we alles gaan bezorgen. Daardoor was het werk veel arbeidsintensiever en werd onze creativiteit zwaar op de proef gesteld.”

“Het boek heeft niet de waarde gekregen die het verdient waardoor het niet als essentieel product werd aangemerkt,” zegt Dany Pirson, eigenaar van The Readshop Express in Beek. “Dat is niet goed, want door lezen verrijk je je woordenschat en verbeter je je denkvermogen.”

Online verkoop stijgt enorm

Een van de grootste veranderingen die de boekensector in 2020 onderging is dat de verkoop van fysieke winkels naar online verschoof. Omdat de boekwinkels de deuren dicht moesten houden, waren mensen genoodzaakt om online boeken te kopen. Er was al een stijging in de online verkoop van boeken maar door de coronacrisis is dit enorm versterkt. Zo is bijvoorbeeld de afzet van kinderboeken met 45% en fictie boeken met 24% gestegen. In fysieke boekwinkels is er bij alle genres afname te zien, maar de non-fictie boeken zijn van alle genres het meest gedaald, maar liefst met 29%.

Dat ook boekwinkels online kunnen verkopen betekent echter niet dat alles daarmee is opgelost. “Het feit dat onze online verkoop explosief gestegen is maakt het omzetverlies niet goed,” zegt Krings. Pirson heeft ook problemen ondervonden met de online verkoop. “Onze site werkte niet fijn en ik heb veel oud publiek en die zijn het internet niet machtig.”

Geen eerlijke verdeling

De algemene omzet van de landelijke boekenverkoop mag dan een stijgende lijn laten zien, maar daar is de fysieke boekhandel nog niet mee geholpen. “Wat mij stoort is dat wij als boekenverkopers de boekenbond betalen door middel van contributie over de behaalde omzet terwijl de internetverkoper dat niet hoeft,” aldus Pirson. Krings ziet ook de nadelen van de online boekenverkoop. “Steeds meer branche-vreemde kanalen gaan boeken verkopen en zo neemt de omzet van de boekhandel af.”

Volgens Krings is de stijging in de boekenverkoop niet eerlijk verdeeld. “De grote online aanbieders profiteren er het meeste van.” Pirson ziet hetzelfde gebeuren in zijn winkel. “We hebben ook een Post NL punt en ik zie hoeveel boeken er via internet gekocht worden. Dat is dus geen omzet voor ons. Mensen kopen altijd, is het niet bij ons, dan is het wel via het internet.”

Niemand kan voorspellen wat voor een invloed corona gaat hebben op de boekenverkoop in 2021. Het is te hopen voor fysieke boekhandels als die van Krings en Pirson dat de verkoop ook in hun voordeel gaat stijgen en dat ze weer een goede omzet kunnen gaan draaien.

3 april 2021 |
Tara Pijpers
Minor studente Journalistiek en Nieuwe Media 2020-2021