Achtergrondartikel
Online dating als oplossing voor het verdwijnen van een eeuwenoude religie
22 maart 2021
Yassamine El-Kajdouhi
Studente Midden-Oostenstudies en minor Journalistiek en Nieuwe Media. (2020/2021)

De eeuwenoude Zoroastrische Parsi gemeenschap dreigt uit te sterven. Om de drieduizend jaar oude religie in leven te houden keert de gemeenschap zich tot online dating. 

Duizend jaar lang was het Zoroastrisme één van de grootste en machtigste religies ter wereld. Vandaag de dag is een kleine gemeenschap van ongeveer 150 duizend Zoroastriërs wereldwijd het enige bewijs voor deze vergane glorie. Een groot deel van de Zoroastriërs leeft in India: de Parsi’s. De Parsi’s bestaan uit ongeveer 60 duizend mensen. Hoewel de Parsi gemeenschap een over het algemeen machtige en welvarende minderheid is, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit. Sterker nog, de gemeenschap sterft langzaam uit.

De eerste monotheïstische godsdienst 

Het Zoroastrisme is één van de oudste religies ter wereld die vandaag de dag nog wordt gepraktiseerd. Ongeveer drie à vierduizend jaar geleden zou de profeet Zarathustra zijn eerste visioen hebben gekregen. De boodschap van het visioen was duidelijk: er is maar één God die aanbeden mocht worden. Dit was een baanbrekend concept in de Oudheid waarin polytheïsme de norm was. Ook in het Perzische Rijk waar Zarathustra geboren in zou zijn was dit een revolutionair idee. Er wordt geloofd dat Zarathustra zelf uit een stam kwam waarin een vroege vorm van het Hindoeïsme werd gepraktiseerd. Vaak wordt het Zoroastrisme de eerste monotheïstische religie genoemd. 

Plaat in de Atashkadeh (Zoroastrische vuurtempel) Chak-nak nabij Yazd, Iran. Zoroaster staat rechts. Foto: swiss.frog (CC BY-NC 2.0)

Parsi’s 

Het Zoroastrisme groeide al snel uit tot één van de grootste religies ter wereld en was de staatreligie van het Perzische Rijk. Hier zou verandering in komen nadat de moslims in de zevende eeuw voet aan de Sassanidische wal zetten. Onder heerschappij van de moslims verslechterde de positie van de Zoroastriers. Rond de negende eeuw vertrekt een deel van hen naar India, waarschijnlijk in de hoop meer godsdienstvrijheid te kunnen vinden. ‘Er is veel dat we niet weten over deze groep, maar grofweg komt het erop neer dat zij in de negende eeuw vertrokken en in Gujarat aankwamen.’ zegt professor Ab de Jong, hoogleraar Vergelijkende Godsdienstwetenschappen aan Universiteit Leiden en gespecialiseerd in het Zoroastrisme. 

De Parsi’s vonden die godsdienstvrijheid, maar het werd hen verboden om de lokale bevolking te bekeren. Volgens Kiyan Foroutan een PhD-kandidaat aan Universiteit Leiden die onderzoekt doet naar de geschiedenis van de Parsi gemeenschap, lag dit anders: ‘Parsi’s besloten zelf al vroeg om geen bekeerlingen toe te laten en niet te huwen met de lokale bevolking.’ 

Na de achttiende eeuw ontwikkelen de Parsi’s (Gujarati voor Perzen) zich tot een machtige en welvarende groep. ‘In de negentiende en twintigste eeuw zijn de Parsi’s in staat geweest om enorm te profiteren van de (handels)mogelijkheden die het Britse imperium bood. In India zelf waren ze een drijvende kracht achter de opkomst van zware industrie, consumentenproducten, wapens en opium.’ Aldus de Jong. 

Uitsterven

Maar volgens professor de Jong is het juist deze welvarendheid die de Parsi’s de das om heeft gedaan. ‘Er is een ijzeren sociologische wet die suggereert dat een stijgend welvaartsniveau leidt tot een stijgend opleidingsniveau en dat een stijgend opleidingsniveau gemakkelijk leidt tot veranderingen in sociale structuur. De Parsi’s voldoen aan een aantal van die ontwikkelingen: ze trouwen niet of ze trouwen laat en ze krijgen  weinig kinderen.’ zegt de Jong. Daarnaast speelt ook het Zoroastrisme een rol. ‘Eigenlijk is het Zoroastrisme een endogame religie, je kunt er alleen maar in geboren worden en je kunt alleen maar binnen de gemeenschap trouwen.’ Later mochten kinderen van Parsi vaders en Hindoe moeders zich ook tot Parsi rekenen. Andersom mag dit niet. 

Vier jonge Parsi vrouwen in India.
Foto: Simpleinsomnia (CC BY 2.0)

Ondanks de verruiming van deze regel blijft de gemeenschap kleiner worden. De Jong denkt dat de situatie een hoogtepunt heeft bereikt. ‘Op dit moment is de demografische ontwikkeling zo rampzalig dat misschien een ‘tipping point’ is bereikt: de gemeenschap is heel ernstig vergrijsd.’ Ook de Verenigde Naties spreken hun zorgen uit en noemen de situatie “alarmerend” en waarschuwen voor een “uitsterven in de niet al te verre toekomst”.

Online dating als oplossing 

Nu probeert dee gemeenschap zelf het uitsterven met online dating tegen te gaan. Met datingwebsites en maillijsten probeert de gemeenschap jonge Zoroastrische Indiërs aan elkaar te koppelen om de religie levend te houden. Daarnaast worden er bijeenkomsten voor jonge vrijgezelle Zoroastriers georganiseerd om elkaar te leren kennen. De BBC maakte hier eerder deze maand een korte documentaire over.

Foroutan vindt deze oplossing voor de hand liggend: ‘Binnen het denksysteem van de Parsi’s is het vergroten van de gemeenschap door vroege, endogame huwelijken als oplossing gemakkelijk voorstelbaar.’ Maar Foroutan vraagt zich af of het wel realistisch is dat de oudere generatie dit soort eisen stelt aan de jongere generatie. ‘Houd er rekening mee dat veel van de jonge parsi’s goed opgeleid en carrièregericht zijn, net als alle andere leeftijdsgenoten over de hele wereld. De ‘traditionele’ eisen van de gemeenschap, zoals vroeg trouwen of veel kinderen krijgen, passen dus nauwelijks bij hun eigen individualistische plannen.’

Toekomst 

De problemen die de Parsi’s ondervinden zijn niet uniek voor hen. Wereldwijd kalft de Zoroastrische gemeenschap numeriek snel af. Professor de Jong ziet de toekomst van de Parsi’s niet rooskleurig in. ‘Ik zeg altijd tegen mijn studenten: het Zoroastrisme zal mij met gemak overleven en jullie vermoedelijk ook. Maar zuiver technisch ziet het er niet goed uit. Er zijn werkelijke problemen als het aankomt op bekeringen, gemengde huwelijken en het vinden van een overdraagbare vorm van de religie. Een ding is zeker: het zal er anders uitzien dan nu het geval is.’ 

22 maart 2021 |
Yassamine El-Kajdouhi
Studente Midden-Oostenstudies en minor Journalistiek en Nieuwe Media. (2020/2021)