Het zeventigste jaar van koningin Elizabeth: Een terugblik

Op 31 januari 1952 wordt prinses Elisabeth samen met haar man Philip uitgezwaaid op London airport door haar vader. Bestemming? Het koninklijke echtpaar gaat een maandenlange tour doen door de Gemenebestlanden. Een week later zijn ze alweer terug. Koning George is overleden en op 7 februari zet Elizabeth voor het eerst voet aan Britse wal als koningin Elizabeth II. Bijna zeven eeuwen later is haar populariteit en bekendheid ongeëvenaard. Deze maand begint haar zeventigste jaar op de Britse troon. Tijd voor een terugblik.  

Elizabeth en Philip zijn in Kenia, 6500 km van Londen, als haar vader overlijdt. Ze overnachten in een ware boomhut van waaruit zij olifanten en andere Afrikaanse savannedieren filmen met hun eigen camera. Het precieze moment waarop Elizabeth haar vader opvolgt is onbekend. George is overleden in zijn slaap. Het duurt nog even voor Elizabeth op de hoogte gesteld wordt van het nieuws. De cijfercode van het telegram is zoek. Uiteindelijk vertelt Martin Charteris, de secretaris van de prinses, het aan prins Philip. Het is aan Philip om Elizabeth te vertellen dat zij in één klap haar vader kwijt is én de eeuwenoude troon van Het Verenigd Koninkrijk heeft geërfd. Later beschreef Charteris Elizabeth op dat moment als “heel rustig, meester over haar eigen lot.” 

Een veranderende wereld

Van haar vader erfde Elizabeth een koningsgezind post-oorlog Engeland. Die populariteit is haar gedurende de volgende decennia nooit aan komen waaien en de wereld om haar heen is in de loop der jaren sterk verandert. Ze zag de Berlijnse muur vallen, schreef een persoonlijke brief aan Jacky na de moord op J.F. Kennedy en maakte de opkomst van het internet mee (Elizabeth was het eerste staatshoofd in Europa dat een e-mail verstuurde). Elizabeth’s vader was ooit keizer van India maar in de afgelopen 70 jaar verloor Elizabeth maar liefst 17 landen waarvan zij ooit koningin was. Siera Leone, Pakistan, Zuid-Afrika, Nigeria… De één na de ander koos voor onafhankelijkheid. In 2020 zijn het er nog ‘slechts’ 15 maar in totaal was zij ooit koningin van 32 landen, waaronder landen die op de dag van vandaag niet meer bestaan (ooit van Rhodesië gehoord?). Ondertussen zag ze, van Winston Churchill tot Boris Johnson, maar liefst 14 prime-ministers komen en gaan. 

Er zijn vrij weinig Britten die zich het Britse koningshuis zonder de Queen kunnen voorstellen. Haar aanwezigheid is een constante stabiele factor maar op haar man Philip na, die dit jaar 100 hoopt te worden, is het hele gezicht van het koningshuis verandert. Elizabeth’s moeder en zus zijn vervangen door haar kinderen en kleinkinderen. Achterkleinzoon prins George zal, als hij net zo oud mag worden als zijn overgrootmoeder, de Britse monarchie mee de 22ste eeuw in nemen. Zo is de opvolging veiliggesteld.  

Familieperikelen

Eizabeth’s familie bezorgde haar door de jaren heen ook de nodige kopzorgen. Zo zijn inmiddels drie van haar vier kinderen gescheiden, wilde haar zus Margaret in de jaren 50 trouwen met een gescheiden man (lastig want Elizabeth is hoofd van de Anglicaanse Kerk) en probeerde schoondochter prinses Diana in de jaren 90 het imago van de koninklijke familie bewust te beschadigen met een interview waarin ze haar man, prins Charles, beschuldigde van overspel. Diana’s overlijden bezorgde de familie een imagoschade waar ze in 2021 nog steeds niet helemaal van zijn hersteld. Recentelijk zijn de schandalen rondom haar zoon, prins Andrew, die beschuldigd wordt van de verkrachting van minderjarigen, een nieuw dieptepunt.  

Pijnlijke gebeurtenissen voor Elizabeth, die haar hele leven in dienst heeft gesteld van haar troon. In januari 2020 maakte kleinzoon prins Harry, samen met echtgenote Meghan, bekend terug te willen treden uit het Britse koningshuis. Ze wilden financieel onafhankelijk worden en hun geluk zoeken in Hollywood. Harry hoopte wel zijn militaire eretitels en koninklijke beschermheerschappen te mogen houden maar dat ging niet door. “Jij werkt voor de monarchie, de monarchie niet voor jou”, zou Elizabeth haar kleinzoon (over de telefoon) hebben gezegd en die uitspraak zegt veel over het soort koningin dat zij is.  

Plichtsbesef

The firm’ zoals prins Philip het koningshuis noemt, gaat bij de koningin altijd voor. “Dat is niet altijd zo geweest in de Britse geschiedenis”, aldus koningshuisdeskundige Lia van Bekhoven, “Maar de Queen is daar wel een prototype van waar dit wel opgaat. Als er één ding her majesty kenmerkt dan is het plichtsbesef. Daarvoor moet alles wijken, zelfs het moederschap.” Zo ging Elizabeth in de jaren 50 en 60 soms maanden op reis om alle Gemenebestlanden te bezoeken terwijl ze haar jonge kinderen achterliet bij nanny’s.  

Dat plichtsbesef zorgt er dan ook voor dat de Queen niet van plan is ooit af te treden. Op 18-jarige leeftijd beloofde de toenmalige prinses Elizabeth in een radiotoespraak dat zij haar gehele leven in dienst van het ambt zou stellen, “hoe oud ik ook mag worden.” Dat heeft zij tijdens haar kroning dan ook aan God beloofd en Elizabeth is een toegewijde christen. 

Koningin in Corona-tijd

De corona-crisis is voor Elizabeth een lastige tijd. Dit jaar wordt ze 95 en dat betekend dat ze onder de risicogroep valt. Samen met haar man zit ze al maanden in thuisquarantaine op Windsor Castle of Sandringham House. Door het land heen reizen om zoveel mogelijk gezien te worden, juist dat wat zij zo belangrijk vindt, lukt haar al een jaar niet. Vanuit haar paleizen videobelt ze met al haar organisaties en via de telefoon gaan haar wekelijkse gesprekken met Boris Johnson door. “We zullen elkaar wederzien“, beloofde ze haar volk in een toespraak op 5 april die ze tijdens de eerste grote lockdown gaf. Op 9 januari maakte het Britse hof bekend dat Elizabeth en Philip inmiddels beide zijn gevaccineerd.  

Mocht Elizabeth haar platina jubileum, als eerste Britse monarch in de geschiedenis, halen dan zal dat, net als haar vorige jubilea, groots gevierd worden op een manier die de Britten van hun Queen gewend zijn: met een combinatie van traditie en spektakel en van straatfeesten door heel het land. Het is nog even afwachten of het er daadwerkelijk van gaat komen maar Buckingham Palace is alvast begonnen met de voorbereidingen

Bekijk hieronder een tijdlijn van 69 jaar koningin Elizabeth:

12 maart 2021 |
Birgit Haukes