Achtergrondartikel
Dit is waarom Myanmar wellicht 10 jaar terug in de tijd gaat
3 maart 2021
David van Benthem
Student van de minor Journalistiek en Nieuwe Media jaar 2020-2021.

De geschiedenis herhaalt zich keer op keer. Wie dat beweert, krijgt het al snel aan de stok met menig historicus. Toch is er ook een land waar de gezegde al decennialang perfect opgaat: Myanmar.

Het is 1 februari 2021. Het leger hintte er al naar en inderdaad: het pleegt een coup. Democratisch leider Aung Sang Suu Kyi werd gearresteerd, terwijl het leger haar partijbureau binnenstormde. Een coup door het leger klinkt bijzonder. Maar is dat het wel in Myanmar? Bekijk daarvoor deze tijdlijn:

Moderne technologie

Inmiddels zijn er minstens 728 politieke gevangenen in het land volgens het Assistance Association for Political Prisoners, terwijl het leger steeds harder optreedt. “Maar nu is het anders”, beweert activiste Keren Khin, die vanuit de Verenigde Staten de demonstranten op Twitter nauw bijstaat. “Ondanks de blokkades kunnen we ons nu beter organiseren dan in 1988, met name in de steden waar de media zijn gevestigd.” Net zoals bij de Arabische Lente is het internet daarom een spil van deze protesten. Een echte leider is volgens Khin daarom ook geen noodzaak door de technologische mogelijkheden van de eenentwintigste eeuw.

Veel Birmezen maken gebruik van een VPN-netwerk en kunnen zo de blokkades van het militaire regime omzeilen. Daarnaast gebruiken ze veelal de communicatiedienst Signal. Dat is veiliger dan WhatsApp en het is ook niet geblokkeerd door het leger. Inmiddels zijn onder meer Facebook, Instagram, WhatsApp, en Wikipedia onbereikbaar in het land zonder VPN-verbinding.

Verandering

Een weg terug naar de status quo lijkt inmiddels onmogelijk. Wint het leger, dan is er de vrees dat de hervormingen van afgelopen jaren worden teruggedraaid. Wint het volk, dan zal het leger zijn jarenlange overwicht zien verdwijnen, waaronder in het parlement. Het is dan niet meer in staat om democratische hervormingen in de grondwet tegen te houden. Beide partijen hebben dus veel te verliezen.

Het leger weet dat de situatie erg complex is. Natuurlijk wil het zijn macht niet opgeven, dus houdt het voet bij stuk. Aan de andere kant zijn zijn leiders zich ervan bewust dat met meer geweld de protesten alleen maar verder aangewakkerd worden. Dat was het geval bij Mya Thwe Thwe Khaing, een negentienjarig meisje dat op 9 februari door het hoofd werd geschoten. Khaing moest volgens haar zus de enige blijven, die dat tragische lot overkwam. Juist daarom moest volgens haar de demonstranten de straat op gaan tegen het militaire regime.

Demonstranten eisen de vrijlating van Aung Sang Suu Kyi in Yangon
Demonstranten eisen de vrijlating van Aung Sang Suu Kyi in Yangon
(Foto: Thu Tun (CC BY-SA 4.0))

Conflict in zicht

“De mogelijkheid tot een vreedzame oplossing wordt naarmate de tijd verstrijkt steeds kleiner,” volgens Khin. Dat betekent dat het leger de protesten weer keihard zal onderdrukken, of dat het na de grote druk van de bevolking en de internationale gemeenschap concessies doet. De geschiedenis herhaalt zich in 2021 dus in Myanmar juist, of juist helemaal niet.

Uiteindelijk is het nog veel te complex om te voorspellen welke kant het opgaat. Dat het leger met klem vasthoudt aan zijn macht, is een oude bekende. Maar met een grotere verbondenheid en de smaak van democratie op de tong, staan de demonstranten sterker dan ooit tevoren. De strijd om de toekomst van Myanmar is daarom nog lang niet gestreden.

3 maart 2021 |
David van Benthem
Student van de minor Journalistiek en Nieuwe Media jaar 2020-2021.