Achtergrondartikel
Vuurwapens regeren Amerika
25 maart 2020
Mike van Weert
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2019-2020

In Nederland is het ondenkbaar om mensen tegen te komen die een vuurwapen in bezit hebben. In de Verenigde Staten wordt het haast verwacht dat iedereen in eigendom is van een vuurwapen. Angst voor schietpartijen heerst. Elke dag zorgt het tweede amendement van de Amerikaanse grondwet voor kopzorgen bij Amerikaanse politici.

Dit tweede amendement, wat in 1791 werd toegevoegd aan de grondwet, bestempelt wapenbezit als een natuurrecht wat niet mag worden geschonden door de overheid. De reden waarom dit amendement is toegevoegd, is om de vrijheid van de bevolking te waarborgen. De mensen mogen een goed geregelde militie vormen als de overheid in een tirannie verandert. Moderne interpretaties van de wet zorgen al jarenlang voor een slopend polariserend debat.

Dit debat lijkt ook niet snel tot zijn einde te komen. Het is lastig om te zeggen hoeveel Amerikanen exact in bezit zijn van een vuurwapen, maar 41% van de Amerikanen zegt te leven in een huishouden waarin een vuurwapen aanwezig is, blijkt uit een survey uit 2017. Driekwart van deze mensen zeggen dat zij nooit zonder vuurwapen kunnen leven.

Restricties

In Nederland zijn zulke cijfers onmogelijk, Nederland kent namelijk zeer veel restricties op het gebed van wapenbezit. Daarnaast is vorig jaar bekend gemaakt dat het legale wapenbezit in Nederland op zijn laagste punt in twaalf jaar zit, blijkt uit onderzoek van Pointer. Deze cijfers zullen verder dalen, omdat wapenbezit veel lastiger en duurder wordt. Deze maatregelen worden allemaal getroffen om een zelfde soort incident als die in Alphen aan de Rijn in 2011 te voorkomen.

De Verenigde Staten kent eigenlijk alleen maar legaal wapenbezit. Technisch gezien moet iedereen zijn wapen registreren in Amerika, net als in Nederland, maar lang niet iedereen doet dit. Daarnaast zijn deze wapens op een makkelijke en legale manier te verkrijgen. Walmart, misschien wel de bekendste winkelketen in Amerika, verkoopt vuurwapens, ammunitie en vuurwapen accessoires. Zo worden deze producten voor een groot deel van de bevolking verkrijgbaar. Al duizenden malen vielen deze wapens in verkeerde handen en al jaren vecht de overheid tegen de massaschietpartijen die hier uit voortkomen.

Dagelijks fenomeen

Nederlandse nieuwsmedia berichten alleen over Amerikaanse schietpartijen wanneer er tientallen doden en gewonden zijn gevallen. Amerikaanse nieuwsmedia rapporteren haast dagelijks over een massaschietpartij. Als we tenminste de cijfers van Gun Violence Archive (GVA) gebruiken. Zij gebruiken de term massaschietpartij als er vier of meer slachtoffers gevallen zijn. Die maatstaf levert de volgende getallen op.

Bovenstaande getallen laten het aantal massaschietpartijen in de Verenigde Staten zien vanaf 2013, het jaar dat het tweede termijn van Barack Obama inging. In 2017 kwam huidig president Donald Trump officieel aan de macht en daarmee leek er een einde te komen aan de stijgende lijn in het aantal massaschietpartijen. Toch kwam er aan deze positieve verandering (voor zover men 323 massaschietpartijen ten opzichte van 346 massaschietpartijen een positieve verandering vindt) een bruut einde. Vorig jaar kende de Verenigde Staten het hoogste aantal massaschietpartijen in één jaar.

In de eerste 79 dagen van dit jaar, dus tot 19 maart, staat de teller al op 72 massaschietpartijen. Dit brengt het totaal aantal massaschietpartijen onder Trump al op 1.176, slechts 64 minder dan de vier jaar ervoor (1.240 massaschietpartijen). Als de trend van de voorgaande jaren voortzet en er dus nog honderden schietpartijen zullen plaatsvinden, dan wordt het aantal van 1.240 massaschietpartijen simpel overtroffen.

Daarnaast kreeg Trump in zijn eerste jaar als president al meteen een zware massaschietpartij te verwerken. Op 1 oktober 2017 richtte een schutter vanuit zijn hotelkamer een bloedbad aan in de stad Las Vegas, door op festivalgangers te schieten. Er vielen meer dan vijfhonderd gewonden en 59 doden; één van de grootste bloedbaden in de Amerikaanse geschiedenis. Toch zijn deze zorgwekkende getallen slechts een fractie van de totale getallen. Hieronder de getallen van het totaal aantal slachtoffers van de afgelopen zeven jaar.

De schietpartij in Las Vegas zorgt ervoor dat 2017 een uitschieter is qua aantal slachtoffers. Meer valt er ook niet over te zeggen. Naast de uitschieters in 2017 en 2019 verschillen de aantallen niet veel, ondanks de grote schommelingen in aantal schietpartijen. Daarbij vallen er niet per se meer doden als er meer massaschietpartijen zijn. Toch zijn de cijfers niet minder zorgwekkend en moet de politiek een keer in gaan grijpen. Waarom wordt dat amper gedaan?

Republikeinen

Het beantwoorden van die vraag is eigenlijk heel simpel. Donald Trump is een Republikein, de tegenstander van de Democraten in het politieke stelsel van Amerika. De Republikeinen kennen de onverzettelijke steun van de National Rifle Association (NRA). De NRA zijn vuurwapenfanaten en begrijpelijk tegen striktere wapenwetten. Daarbij komt dat zij ontzettend veel politieke macht hebben binnen de Republikeinse partij.

De onverzettelijke steun komt dus van twee kanten; de NRA geeft steun aan de partij en de partij geeft steun aan de NRA. Een aantal leden van de senaat zijn ook lid van de NRA. De Republikeinen kunnen simpelweg niet pleiten voor striktere wapenwetten, anders verliezen ze misschien miljoenen stemmen. Stemmen die in 2016 Trump aan de macht hielpen. In de kaart hieronder is te zien welke partij won in de verschillende staten.

De rode olifanten (Republikeinen) en de blauwe ezels (Democraten) zijn al jaren het symbool van de beide partijen. De zuidelijke staten, die al jaren bekend staan om hun conservatieve politieke agenda, zijn stemmers die Trump absoluut niet mag verliezen. De wapenwetloop is dan ook een belangrijk punt waarop hij deze stemmers aan zijn kant kan houden. Toch zou een verandering in de mentaliteit in deze zuidelijke staten niet ongewenst zijn.

Op de kaart hierboven staan de 52 grootste massaschietpartijen afgebeeld. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen alleen gewonden (geel), minder dan vijf doden (rood) en meer dan vijf doden (zwart). De zuidelijke staten zijn slachtoffer van de meeste massaschietpartijen.

De politieke kleur is natuurlijk niet altijd de reden dat mensen een schietpartij veroorzaken, daar zijn ook andere omstandigheden mee gemoeid. Toch zijn de cijfers opvallend en vooral ook zeer ernstig. Ruzies escaleren, discriminatie zorgt voor bloedbaden, mensen schieten vanuit hun auto op feestende mensen en scholen zijn ook nog steeds doelwit voor deze daden. Het is onwaarschijnlijk dat de Republikeinen zich tegen de NRA gaan keren door een verandering in de wapenwet. Veel mensen zullen een afkeer hebben tegen die beslissing, maar stopt dat een mogelijke tweede termijn van Trump?

2020

Dit jaar zijn er weer verkiezingen in de Verenigde Staten, mits de situatie rondom het coronavirus dat toelaat. Een situatie waar Trump ook al weer veel controverse mee heeft gecreëerd, na zijn toespraak waarin hij hoopte dat de economie weer normaal zal draaien rond Pasen. Controverse is niet nieuw voor de president. Het hield hem sowieso niet tegen om in 2016 aan de macht te komen. Hieronder is te zien hoe de weg van Trump naar het presidentschap er ook alweer uitzag.

Harde uitspraken richting zijn tegenstander Hillary Clinton, seksschandalen en natuurlijk de mogelijke samenzwering met de Russen. Het is haast een mirakel dat Trump aan de macht is gekomen, al zal de samenzwering een hoop verklaren. Trump is sluw genoeg om zich uit verschillende posities te redden. Daarnaast is zijn achterban nog steeds zeer fanatiek supporter van hem. Het is de vraag of ook de nieuwe stemmers zich achter Trump scharen als deze trend van controversen zo doorgaat.

Het is wachten tot juni, tot het echte geweld (hopelijk) losbarst. De wapenwet zal, naast de coronacrisis, weer een belangrijk politiek punt zijn. De vraag is of Amerikanen deze massaschietpartijen zat zijn en zullen kiezen voor striktere maatregelen, en dus naar alle waarschijnlijkheid een Democraat als president kiezen. Of zal Trump onverwachts een konijn uit de hoge hoed toveren en de stemmers opnieuw voor hem winnen. Feit is wel dat Amerika voor een zeer belangrijke keuze staat.

25 maart 2020 |
Mike van Weert
Student minor Journalistiek en Nieuwe Media 2019-2020