Achtergrondartikel
Dit is waarom een strenger messenverbod voor minderjarigen niet zal werken
20 februari 2020
Dominique Boulan
Student Minor Journalistiek en Nieuwe Media 2019/2020

Afgelopen week riepen de burgemeesters van Nissewaard en Ridderkerk om een landelijk geldend messenverbod voor minderjarigen. Deze groep lijkt steeds vaker betrokken te zijn bij steekincidenten, maar een verbod alleen zal geen oplossing bieden voor dit probleem.

In beide gemeenten hebben de afgelopen maanden steekpartijen plaatsgevonden waar minderjarigen bij betrokken waren. Maar dit zijn niet de enige plaatsen. De kaart hieronder laat alle steekincidenten van de afgelopen zes maanden met minderjarige verdachten en daders zien. Ook andere delicten waarbij steekwapens in het bezit waren van minderjarige verdachten, al dan niet gebruikt bij het plegen van het delict, zijn in de kaart opgenomen.

Alle oranje icoontjes op de kaart verwijzen naar steekpartijen met (ernstige) verwondingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen steekincidenten op locatie (kruisje) en steekincidenten in het openbaar vervoer (bus). De rode icoontjes verwijzen naar dodelijke steekincidenten. De gele symbolen gaan om andere delicten waarbij de minderjardige een steekwapen op zak had.

Waar komt dit wapengebruik onder minderjarigen vandaan?

Hoogleraar jeugdcriminaliteit Frank Weerman van de Erasmus Universiteit liet in een interview met RTV Rijnmond weten dat er twee dingen spelen. Jongeren doen na wat zij op sociale media zien, maar zien ook nieuws over steekpartijen. Hierdoor voelen zij de drang zich te beschermen. Het probleem is dat wie een mes op zak heeft een groter risico loopt om gewond te raken, omdat ruzies sneller uit de hand lopen. Ook de opkomst van het Amerikaanse rapgenre ‘drillmuziek’ in Nederland speelt een rol. Deze muziekvideo’s die geweld verheerlijken winnen aan populariteit onder jongeren.

Messenverbod

Verschillende soorten messen zijn al geheel verboden bij wet, zoals vlindermessen, stiletto’s en valmessen. Andere messen zijn verboden afhankelijk van de plaats waar men ze op zak heeft. Maar vooralsnog zijn er genoeg jongeren die zich niet aan dit verbod houden. Een strenger verbod zal daarom ook niet helpen volgens Weerman. Ook minister Grapperhaus ziet het verscherpen van de wet hier niet als oplossing.

Maar wat dan wel? Weerman stelt dat de werkelijkheid veel complexer is, waardoor een simpele juridische oplossing niet volstaat. Thuissituatie en opvoeding zijn tevens belangrijke factoren en ouders zouden volgens hem dan ook hulp moeten krijgen in het bespreekbaar maken van dit onderwerp. Ook burgemeester Aptroot van Zoetermeer benoemde de verantwoordelijkheid van ouders in het voorkomen van delinquent gedrag onder jongeren:

Is er een toename?

Door recente aandacht in de media voor steekincidenten met minderjarige daders heerst het idee dat er sprake is van een toename. Dit kan niet worden ontkend noch bevestigd, omdat er geen cijfers zijn die specifiek betrekking hebben op steekpartijen met minderjarige daders. De onderstaande grafiek laat het aantal geregistreerde minderjarige verdachten voor mishandeling zien. Steekpartijen vallen onder de delictsomschrijving van mishandeling. De grafiek laat zien dat het totaal aantal mishandelingen met minderjarige geregistreerde verdachten over de afgelopen tien jaar flink is afgenomen.

De vraag blijft dus of ondanks deze dalende trend in mishandelingen gepleegd door minderjarige daders, het aantal steekpartijen wel is toegenomen, of dat recente media-aandacht een vertekend beeld geeft van de werkelijkheid.

Tot slot moeten we niet vergeten dat er altijd al geweld en wapenbezit onder jongeren is geweest. Dit is geen recente ontwikkeling en er moet vooralsnog dus voorzichtig worden omgegaan met termen als ‘messenhype’.

20 februari 2020 |
Dominique Boulan
Student Minor Journalistiek en Nieuwe Media 2019/2020